Nội dung được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy – Thành viên của Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Cập nhật 11/11/2026
Pháp luật quy định rõ thứ tự xác định người quản lý di sản trong thời gian chưa phân chia. Đây là vấn đề quan trọng, tránh tình trạng di sản bị bỏ ngỏ hoặc bị chiếm dụng trái phép. Bài viết giải thích chi tiết ai được quyền quản lý, quyền và nghĩa vụ cụ thể của họ.
1. Ai là người quản lý di sản khi chưa phân chia?
Theo Điều 616 Bộ luật Dân sự 2015, có 4 trường hợp xác định người quản lý di sản, theo thứ tự ưu tiên. Đây là quy định áp dụng ngay từ thời điểm mở thừa kế.
Trường hợp 1: Người được chỉ định trong di chúc. Đây là ưu tiên hàng đầu nếu người để lại di sản đã lập di chúc và có nêu rõ tên người quản lý.
Trường hợp 2: Người do các đồng thừa kế thỏa thuận cử ra. Áp dụng khi di chúc không chỉ định hoặc không có di chúc.
Trường hợp 3: Người đang thực tế chiếm hữu, sử dụng, quản lý di sản. Áp dụng khi chưa có ai được chỉ định hoặc thỏa thuận cử ra.
Trường hợp 4: Cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Áp dụng khi chưa xác định được người thừa kế và di sản không có người quản lý thực tế.
2. Căn cứ pháp lý
Ba điều luật liên tiếp trong Bộ luật Dân sự 2015 điều chỉnh vấn đề này. Điều 616 xác định ai là người quản lý di sản.
Điều 617 quy định nghĩa vụ của người quản lý di sản. Điều 618 quy định quyền tương ứng mà người quản lý được hưởng.
Đối với đất đai, việc quản lý di sản còn liên quan đến Luật Đất đai 2024, đặc biệt khi tài sản là quyền sử dụng đất chưa sang tên.
Hàng thừa kế thứ nhất gồm những ai? Cách chia di sản chuẩn
3. Nghĩa vụ của người quản lý di sản
Với người được chỉ định trong di chúc hoặc do thừa kế cử ra, có 5 nghĩa vụ chính. Đó là: lập danh mục di sản; thu hồi tài sản đang bị người khác chiếm hữu; bảo quản di sản, không tự ý bán hoặc thế chấp; thông báo tình trạng di sản cho người thừa kế; giao lại di sản khi có yêu cầu.
Với người đang thực tế chiếm hữu, sử dụng di sản, nghĩa vụ có phần đơn giản hơn. Họ phải bảo quản di sản, thông báo cho người thừa kế, bồi thường nếu gây thiệt hại, và giao lại di sản theo thỏa thuận hoặc yêu cầu.
Nếu người quản lý vi phạm nghĩa vụ, gây thiệt hại hoặc làm phương hại đến quyền lợi người thừa kế, họ phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật.
4. Quyền của người quản lý di sản
Người quản lý di sản có 3 quyền cơ bản theo Điều 618. Đó là: đại diện cho người thừa kế trong quan hệ với bên thứ ba liên quan đến di sản; được hưởng thù lao theo thỏa thuận; được thanh toán chi phí bảo quản di sản.
Nếu không thỏa thuận được mức thù lao, người quản lý vẫn được hưởng một khoản thù lao hợp lý. Đây là quy định bảo vệ quyền lợi chính đáng của người bỏ công sức quản lý tài sản.
Người đang thực tế chiếm hữu di sản còn có quyền tiếp tục sử dụng di sản, nếu có thỏa thuận trong hợp đồng trước đó hoặc được người thừa kế đồng ý.
5. Các trường hợp thường gặp trên thực tế
- Di chúc không chỉ định người quản lý: Các đồng thừa kế phải họp mặt, thống nhất cử ra một người, thường là người sống gần di sản nhất.
- Các đồng thừa kế không thống nhất được người quản lý: Người đang thực tế sử dụng di sản (ví dụ đang ở trong căn nhà) sẽ tiếp tục quản lý cho đến khi có thỏa thuận mới.
- Người quản lý tự ý bán hoặc thế chấp di sản: Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng, người thừa kế có quyền yêu cầu bồi thường và hủy giao dịch trái phép.
- Người thừa kế ở nước ngoài, không thể trực tiếp quản lý: Có thể ủy quyền cho người quản lý trong nước, văn bản ủy quyền cần công chứng.
- Chưa xác định được người thừa kế, di sản không người quản lý: UBND cấp xã nơi có tài sản sẽ tạm thời quản lý cho đến khi xác định được người thừa kế.
6. Quy trình xác định và cử người quản lý di sản
Bước 1: Kiểm tra di chúc (nếu có). Xác định người mất có chỉ định người quản lý di sản trong di chúc hay không.
Bước 2: Họp mặt những người thừa kế. Nếu di chúc không chỉ định, các đồng thừa kế thống nhất cử ra một người quản lý.
Xem thêm: Phân chia di sản thừa kế là di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia; Phân chia di sản thừa kế của vợ chồng khi một người đã qua đời; Thoả thuận phân chia di sản thừa kế có bắt buộc công chứng không?
Bước 3: Lập văn bản thỏa thuận cử người quản lý. Nên lập thành văn bản, ghi rõ quyền, nghĩa vụ, mức thù lao (nếu có) để tránh tranh chấp sau này.
Bước 4: Người quản lý lập danh mục di sản. Kê khai đầy đủ tài sản, thu hồi tài sản đang bị người khác chiếm giữ trái phép.
Bước 5: Thông báo tình trạng di sản định kỳ cho các đồng thừa kế. Đảm bảo minh bạch trong suốt quá trình quản lý.
Bước 6: Giao lại di sản khi tiến hành phân chia. Người quản lý bàn giao toàn bộ tài sản khi có văn bản phân chia di sản chính thức.
7. Chứng cứ, giấy tờ liên quan cần chuẩn bị
- Di chúc (nếu có), ghi rõ người quản lý di sản
- Biên bản họp mặt các đồng thừa kế về việc cử người quản lý
- Danh mục di sản do người quản lý lập
- Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản (sổ đỏ, sổ tiết kiệm…)
- Văn bản ủy quyền có công chứng (nếu người thừa kế ở xa)
- Chứng từ chi phí bảo quản di sản (nếu có phát sinh)
8. Rủi ro pháp lý thường gặp và cách phòng tránh
Rủi ro lớn nhất là người quản lý tự ý định đoạt tài sản mà không có sự đồng ý bằng văn bản của các đồng thừa kế. Nên lập thỏa thuận rõ ràng ngay từ đầu để tránh tranh chấp.
Rủi ro thứ hai là chậm trễ trong việc cử người quản lý, dẫn đến di sản bị hư hỏng hoặc bị người khác chiếm dụng. Các đồng thừa kế nên họp mặt sớm sau khi mở thừa kế.
Rủi ro thứ ba là tranh chấp về mức thù lao của người quản lý. Luật sư có thể hỗ trợ soạn thảo thỏa thuận rõ ràng, tránh mâu thuẫn phát sinh sau này.
Tóm tắt và lời khuyên
Người quản lý di sản được xác định theo 4 trường hợp tại Điều 616 Bộ luật Dân sự 2015, có quyền và nghĩa vụ rõ ràng tại Điều 617, 618. Việc xác định đúng người quản lý giúp bảo toàn di sản trong thời gian chưa phân chia.
Nếu gia đình bạn đang gặp khó khăn trong việc thống nhất người quản lý di sản, hãy liên hệ luật sư sớm. Sự hỗ trợ kịp thời sẽ giúp bảo vệ tài sản chung và tránh những tranh chấp không đáng có.
Xem thêm: Thủ tục từ chối nhận di sản thừa kế tại văn phòng công chứng
Dịch vụ Luật sư Thừa kế VN-LAW
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh









