Một trong những băn khoăn lớn nhất khi cân nhắc khởi kiện chia tài sản thừa kế là chi phí phải bỏ ra, đặc biệt là án phí Tòa án. Việc hiểu rõ cách tính giúp các bên chủ động cân nhắc trước khi quyết định theo đuổi con đường tố tụng.
Án phí dân sự có giá ngạch là gì?
Tranh chấp chia tài sản thừa kế thuộc loại vụ án dân sự có giá ngạch tức là loại tranh chấp mà giá trị tài sản tranh chấp có thể xác định được bằng tiền. Đối với loại vụ án này, mức án phí được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị tài sản mà Tòa án xem xét, giải quyết, thay vì mức án phí cố định như đối với vụ án không có giá ngạch.
Hướng dẫn giải quyết tranh chấp đất đai thừa kế trong gia đình
Căn cứ pháp lý về mức án phí
Mức án phí dân sự sơ thẩm được quy định tại Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án (hiện hành là Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 và các văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan nếu có). Theo đó, án phí dân sự sơ thẩm đối với các vụ án có giá ngạch được tính theo biểu mức lũy tiến từng phần dựa trên giá trị tài sản tranh chấp giá trị tài sản càng lớn thì mức án phí (tính theo tỷ lệ phần trăm) áp dụng cho phần vượt trên các ngưỡng càng giảm dần, nhưng tổng số tiền án phí tuyệt đối vẫn tăng theo giá trị tài sản.
Do biểu mức án phí có thể được điều chỉnh theo thời gian, VN-LAW khuyến nghị người dân nên liên hệ trực tiếp luật sư hoặc Tòa án có thẩm quyền để được cung cấp mức án phí chính xác, cập nhật nhất tại thời điểm khởi kiện, thay vì áp dụng một con số cố định có thể đã lỗi thời.
Ai có trách nhiệm nộp án phí?
Về nguyên tắc, người khởi kiện có trách nhiệm nộp tạm ứng án phí khi Tòa án thụ lý vụ án. Sau khi có bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, án phí chính thức sẽ được xác định và phân bổ trách nhiệm nộp giữa các bên theo phán quyết của Tòa án thông thường, bên thua kiện (hoặc bên có yêu cầu không được chấp nhận) sẽ phải chịu án phí tương ứng với phần yêu cầu không được chấp nhận; nếu các bên đều được chấp nhận một phần yêu cầu, án phí sẽ được phân chia theo tỷ lệ tương ứng.
Đối với vụ án chia thừa kế, do bản chất là nhiều đồng thừa kế cùng có quyền lợi trong khối tài sản chung, Tòa án thường phân bổ án phí theo tỷ lệ phần di sản mà mỗi người được nhận, không nhất thiết theo nguyên tắc “thắng – thua” như các vụ án tranh chấp thông thường khác.
Cách xác định giá trị tài sản để tính án phí
Giá trị tài sản tranh chấp làm căn cứ tính án phí thường được xác định dựa trên: giá trị tài sản do các bên tự thỏa thuận, kê khai (nếu không có tranh cãi); hoặc kết quả định giá tài sản do Tòa án trưng cầu (đối với bất động sản, thường theo giá thị trường hoặc bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành, tùy theo quy định áp dụng cụ thể tại thời điểm và địa phương). Việc định giá có thể phát sinh thêm chi phí riêng (phí định giá, phí thẩm định) mà các bên cần dự trù.
Các trường hợp được miễn, giảm án phí
Pháp luật có quy định về việc miễn, giảm án phí cho một số đối tượng đặc biệt như: người thuộc hộ nghèo, cận nghèo theo quy định; người khuyết tật; người cao tuổi không có thu nhập ổn định; hoặc các trường hợp khác theo quy định của Nghị quyết về án phí, lệ phí Tòa án. Người có nhu cầu cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, giấy tờ chứng minh (giấy chứng nhận hộ nghèo, giấy xác nhận khuyết tật…) và làm đơn đề nghị miễn, giảm án phí gửi kèm hồ sơ khởi kiện để được Tòa án xem xét.
Các chi phí tố tụng khác ngoài án phí cần lưu ý
Bên cạnh án phí, các bên tham gia tố tụng tranh chấp thừa kế có thể phát sinh thêm một số chi phí khác: chi phí định giá tài sản (nếu có yêu cầu định giá độc lập); chi phí giám định (nếu cần giám định chữ viết, chữ ký, giám định pháp y tâm thần liên quan đến tính hợp pháp của di chúc); chi phí đo đạc lại diện tích đất (nếu có tranh chấp về ranh giới, diện tích thực tế); và chi phí thuê luật sư (nếu có nhu cầu đại diện, tư vấn pháp lý chuyên nghiệp, không bắt buộc theo luật nhưng được khuyến khích đối với các vụ việc phức tạp).
Có nên cân nhắc kỹ trước khi khởi kiện vì lý do chi phí không?
VN-LAW khuyến nghị các bên nên cân nhắc thận trọng, so sánh giữa chi phí tố tụng dự kiến (án phí, chi phí định giá, giám định, thuê luật sư nếu có) với giá trị tài sản tranh chấp và khả năng đạt được kết quả mong muốn thông qua thương lượng, hòa giải trước khi quyết định khởi kiện. Trong nhiều trường hợp, việc tự thỏa thuận hoặc hòa giải thành công không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn giúp bảo tồn mối quan hệ gia đình điều mà một phán quyết của Tòa án khó có thể mang lại trọn vẹn.
Hỗ trợ tư vấn chi phí và chiến lược tố tụng tranh chấp thừa kế
VN-LAW cung cấp dịch vụ tư vấn minh bạch về chi phí tố tụng dự kiến, giúp khách hàng có cái nhìn toàn diện trước khi quyết định khởi kiện, đồng thời hỗ trợ tối ưu chiến lược nhằm đạt kết quả tốt nhất với chi phí hợp lý nhất.
Xem thêm: Hồ sơ khởi kiện tranh chấp di sản thừa kế gồm những giấy tờ gì?
Dịch vụ Luật sư Thừa kế VN-LAW
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
