Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là quyền lợi quan trọng, được pháp luật bảo vệ nhằm bảo đảm công bằng cho người sử dụng đất bị ảnh hưởng bởi các dự án phát triển. Bài viết cập nhật quy định mới nhất về nguyên tắc, mức bồi thường theo Luật Đất đai 2024.
1. Nguyên tắc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
Theo quy định của Luật Đất đai 2024, việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm người có đất bị thu hồi được bồi thường bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi; nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất bị thu hồi do UBND cấp có thẩm quyền quyết định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
2. Điều kiện được bồi thường về đất
Người sử dụng đất được bồi thường về đất khi có đủ điều kiện: có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc có một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất theo quy định; đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà chưa được cấp (đối với trường hợp đất chưa có giấy tờ nhưng đủ điều kiện); và không thuộc trường hợp thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm (trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định).
3. Bồi thường về tài sản trên đất
Ngoài bồi thường về đất, người có đất bị thu hồi còn được bồi thường thiệt hại về nhà ở, công trình xây dựng, cây trồng, vật nuôi gắn liền với đất bị thu hồi, mức bồi thường được tính theo giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương, hoặc theo quy định cụ thể về đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi tại từng địa phương.
Khiếu nại, khởi kiện tranh chấp đất đai: Quy trình pháp lý chi tiết
4. Chính sách hỗ trợ khi thu hồi đất
Bên cạnh bồi thường, người có đất bị thu hồi còn được hưởng các chính sách hỗ trợ như: hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở mà phải di chuyển chỗ ở; và các hỗ trợ khác theo quy định của UBND cấp tỉnh phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
5. Nguyên tắc xác định giá đất bồi thường
Giá đất bồi thường là giá đất cụ thể, được xác định theo các phương pháp định giá đất theo quy định của Luật Đất đai 2024, phản ánh sát với giá trị thị trường tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, khác với bảng giá đất chung được UBND cấp tỉnh ban hành áp dụng cho nhiều mục đích khác nhau. Đây là điểm quan trọng người dân cần lưu ý để đánh giá tính hợp lý của mức bồi thường được đề xuất.
6. Tái định cư khi thu hồi đất ở
Đối với trường hợp thu hồi đất ở mà người có đất bị thu hồi phải di chuyển chỗ ở, Nhà nước có trách nhiệm bố trí tái định cư thông qua các hình thức: bồi thường bằng đất ở, nhà ở tại khu tái định cư; bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở mới; hoặc bồi thường bằng nhà ở. Việc bố trí tái định cư phải bảo đảm điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ theo nguyên tắc của Luật Đất đai 2024.
7. Trình tự thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
7.1. Thông báo thu hồi đất
Cơ quan có thẩm quyền ban hành thông báo thu hồi đất, thông báo cho người sử dụng đất biết về kế hoạch thu hồi.
7.2. Kiểm kê, xác định tài sản
Tiến hành kiểm kê đất đai, tài sản gắn liền với đất bị ảnh hưởng, có sự tham gia, chứng kiến của người sử dụng đất.
7.3. Lập, thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường
Cơ quan chức năng lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, lấy ý kiến của người dân bị ảnh hưởng, hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
7.4. Chi trả bồi thường và thu hồi đất
Sau khi phương án được phê duyệt, thực hiện chi trả bồi thường, hỗ trợ cho người dân, đồng thời tiến hành thu hồi đất theo kế hoạch.
8. Quyền khiếu nại khi không đồng ý với phương án bồi thường
Nếu không đồng ý với mức bồi thường, hỗ trợ được phê duyệt, người có đất bị thu hồi có quyền khiếu nại theo trình tự thủ tục quy định của pháp luật về khiếu nại, hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án nhân dân có thẩm quyền.
9. Vai trò của luật sư trong việc bảo vệ quyền lợi bồi thường khi thu hồi đất
Luật sư chuyên về đất đai có thể tư vấn người dân đánh giá tính hợp lý của phương án bồi thường được đề xuất, hỗ trợ thu thập chứng cứ, căn cứ để khiếu nại nếu mức bồi thường chưa thỏa đáng, đại diện tham gia đối thoại, giải quyết khiếu nại hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền lợi tối đa cho khách hàng.
10. Câu hỏi thường gặp
Đất không có Sổ đỏ có được bồi thường khi thu hồi không?
Có thể, nếu đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận theo quy định pháp luật dù chưa được cấp, vẫn được xem xét bồi thường theo quy định.
Giá bồi thường có bằng giá thị trường không?
Về nguyên tắc, giá đất bồi thường là giá đất cụ thể được xác định sát với giá trị thị trường tại thời điểm phê duyệt phương án, không phải theo bảng giá đất chung.
Không đồng ý với phương án bồi thường thì phải làm gì?
Có quyền khiếu nại theo trình tự thủ tục pháp luật hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án để yêu cầu xem xét lại.
Xem thêm: Khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực đất đai: Phân biệt và thủ tục
Luật sư Đất đai – Tư vấn, giải quyết tranh chấp đất đai và nhà đất
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
