Cảm giác bị loại khỏi quyền thừa kế của chính cha mẹ, người thân mình là một trải nghiệm đau đớn cả về mặt pháp lý lẫn tình cảm. Nhưng không phải mọi trường hợp “bị tước quyền” đều đúng pháp luật, điều quan trọng là bạn cần biết cách phân biệt và hành động đúng đắn để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Bước đầu tiên: xác định căn cứ của việc bị tước quyền
Trước khi hành động, cần xác định rõ mình bị loại khỏi quyền thừa kế theo căn cứ nào: bị truất quyền theo di chúc hợp pháp (người lập di chúc chủ động không cho bạn hưởng di sản theo Điều 626); bị coi là mất quyền hưởng di sản theo Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015 (do bị cáo buộc có hành vi ngược đãi, xâm phạm tính mạng, lừa dối, cưỡng ép…); hoặc đơn giản là những người thừa kế khác tự ý loại bạn ra khỏi quá trình khai nhận di sản mà không có bất kỳ căn cứ pháp lý chính đáng nào (đây là hành vi vi phạm pháp luật).
Trường hợp bị truất quyền hợp pháp theo di chúc
Nếu người để lại di sản đã lập di chúc hợp pháp, thể hiện rõ ràng ý chí truất quyền hưởng di sản của bạn, đây là quyền tự do định đoạt tài sản được pháp luật bảo vệ theo Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015 về nguyên tắc bạn không có căn cứ để phản đối, trừ khi bạn thuộc diện được hưởng kỷ phần bắt buộc theo Điều 644 (con chưa thành niên, con thành niên không có khả năng lao động, cha, mẹ, vợ, chồng của người để lại di sản). Trong trường hợp này, dù bị truất quyền theo di chúc, bạn vẫn có quyền yêu cầu được hưởng tối thiểu 2/3 suất thừa kế theo pháp luật.
Hướng dẫn giải quyết tranh chấp đất đai thừa kế trong gia đình
Trường hợp bị cáo buộc mất quyền hưởng di sản không đúng căn cứ
Nếu những người thừa kế khác cho rằng bạn thuộc diện mất quyền hưởng di sản theo Điều 621 (ví dụ cáo buộc bạn ngược đãi cha mẹ, không thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng), nhưng thực tế không có căn cứ pháp lý vững chắc (không có bản án hình sự, không có chứng cứ rõ ràng chứng minh hành vi vi phạm nghiêm trọng), bạn hoàn toàn có quyền phản bác, bảo vệ quyền lợi của mình. Cần lưu ý, những căn cứ tại Điều 621 là những quy định chặt chẽ, đòi hỏi mức độ vi phạm nghiêm trọng, không phải bất kỳ mâu thuẫn, bất hòa thông thường nào trong gia đình cũng đủ căn cứ để tước quyền thừa kế của bạn.
Trường hợp bị loại khỏi quá trình khai nhận di sản mà không có căn cứ
Đây là tình huống phổ biến và bức xúc nhất khi những người thừa kế khác tự ý tiến hành thủ tục khai nhận, phân chia di sản mà không thông báo, không có sự tham gia của bạn, dù bạn hoàn toàn thuộc diện được hưởng thừa kế hợp pháp. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật về thừa kế, và văn bản khai nhận di sản được lập trong trường hợp này có nguy cơ bị tuyên vô hiệu nếu bạn khởi kiện.
Các bước hành động để bảo vệ quyền lợi của mình
Bước 1: Thu thập đầy đủ chứng cứ chứng minh tư cách thừa kế của mình
Chuẩn bị giấy tờ chứng minh quan hệ với người để lại di sản (giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn…) và các tài liệu liên quan đến việc bạn bị loại khỏi quá trình chia di sản.
Bước 2: Xác minh tình trạng tài sản, thủ tục đã được thực hiện
Tìm hiểu xem tài sản đã được khai nhận, sang tên cho ai chưa, thông qua tra cứu tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc yêu cầu cung cấp thông tin.
Bước 3: Gửi văn bản yêu cầu đến những người liên quan
Trước khi khởi kiện, có thể gửi văn bản thông báo, yêu cầu những người thừa kế khác thực hiện đúng quy định, tạo cơ hội giải quyết bằng thương lượng.
Bước 4: Khởi kiện ra Tòa án nếu không đạt được thỏa thuận
Nếu không được đáp ứng, bạn có quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền yêu cầu công nhận quyền thừa kế của mình, yêu cầu chia lại di sản hoặc tuyên bố văn bản khai nhận di sản trước đó (nếu đã thực hiện mà không có sự tham gia của bạn) vô hiệu.
Lưu ý về thời hiệu khởi kiện
Cần đặc biệt lưu ý thời hiệu khởi kiện theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, 10 năm để yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác, 30 năm (bất động sản)/10 năm (động sản) để yêu cầu chia di sản, tính từ thời điểm mở thừa kế. Không nên trì hoãn quá lâu để tránh mất quyền khởi kiện.
Tâm lý cần chuẩn bị khi bảo vệ quyền lợi trong tranh chấp gia đình
VN-LAW hiểu rằng việc phải “đấu tranh” pháp lý với chính người thân của mình là một quyết định không hề dễ dàng về mặt tình cảm. Tuy nhiên, việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bản thân theo đúng quy định pháp luật không đồng nghĩa với việc “cắt đứt tình thân” nhiều trường hợp, việc có một bên thứ ba (luật sư) đứng ra làm việc theo đúng quy trình pháp lý, khách quan lại giúp làm rõ vấn đề, giảm bớt căng thẳng trực tiếp giữa các thành viên gia đình.
Hỗ trợ bảo vệ quyền lợi cho người bị tước quyền thừa kế bất công
VN-LAW hỗ trợ khách hàng đánh giá chính xác căn cứ pháp lý của việc bị tước quyền thừa kế, tư vấn phương án hành động phù hợp và đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp thông qua thương lượng hoặc tố tụng khi cần thiết.
Xem thêm: Khiếu nại văn bản công chứng khai nhận di sản thừa kế ở đâu?
Dịch vụ Luật sư Thừa kế VN-LAW
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
