Nghi ngờ một bản di chúc bị giả mạo chữ ký là một trong những cáo buộc nghiêm trọng nhất trong tranh chấp thừa kế. Để cáo buộc này được Tòa án chấp nhận, cần có quy trình thu thập, củng cố chứng cứ bài bản, khoa học.
Giám định chữ ký: chứng cứ trung tâm, quyết định
Trong các vụ việc nghi ngờ di chúc bị giả mạo chữ ký, giám định chữ ký (thuộc lĩnh vực giám định kỹ thuật hình sự) là loại chứng cứ có giá trị quyết định nhất. Đây là hoạt động do giám định viên có chuyên môn, được cơ quan có thẩm quyền công nhận thực hiện, sử dụng các phương pháp khoa học để so sánh, đối chiếu đặc điểm chữ ký trên di chúc nghi ngờ với các mẫu chữ ký gốc, xác thực của người được cho là đã ký, từ đó đưa ra kết luận về khả năng chữ ký đó có phải do chính người đó ký hay không.
Hướng dẫn giải quyết tranh chấp đất đai thừa kế trong gia đình
Quy trình yêu cầu trưng cầu giám định chữ ký
Bước 1: Xác định người có quyền yêu cầu
Trong khuôn khổ vụ án dân sự đã được Tòa án thụ lý, các đương sự có quyền đề nghị Tòa án trưng cầu giám định, hoặc có thể tự mình yêu cầu giám định tại tổ chức giám định tư pháp (giám định theo yêu cầu) trước khi khởi kiện để có căn cứ ban đầu, tuy nhiên kết quả giám định theo yêu cầu tư nhân thường có giá trị chứng cứ thấp hơn so với giám định do Tòa án trưng cầu trong quá trình tố tụng.
Bước 2: Chuẩn bị mẫu chữ ký đối chiếu
Đây là bước quan trọng nhất quyết định độ chính xác của kết quả giám định. Cần thu thập càng nhiều mẫu chữ ký gốc, xác thực của người được cho là đã ký di chúc càng tốt, từ các nguồn đáng tin cậy như: chữ ký trên căn cước công dân, hộ chiếu; chữ ký trên các hợp đồng, giao dịch dân sự khác đã xác lập trước đó (hợp đồng mua bán, giấy tờ ngân hàng); chữ ký trên các văn bản hành chính, đơn từ mà người đó đã ký trong quá khứ. Mẫu chữ ký đối chiếu cần được thu thập từ nhiều thời điểm khác nhau, gần với thời điểm lập di chúc để đảm bảo tính đại diện, khách quan (chữ ký của một người có thể thay đổi theo thời gian, tuổi tác, tình trạng sức khỏe).
Bước 3: Nộp đơn yêu cầu trưng cầu giám định
Đơn yêu cầu cần nêu rõ đối tượng cần giám định (chữ ký trên di chúc), mục đích giám định (xác định có phải chữ ký của người được nêu tên hay không), kèm theo các mẫu chữ ký đối chiếu đã thu thập.
Bước 4: Cơ quan giám định thực hiện và ra kết luận
Cơ quan giám định tiến hành các bước phân tích chuyên môn (so sánh đặc điểm hình dáng nét chữ, lực nhấn bút, tốc độ viết, thói quen viết đặc trưng…) và đưa ra kết luận giám định bằng văn bản.
Các loại chứng cứ bổ trợ khác ngoài giám định chữ ký
Bên cạnh kết quả giám định (chứng cứ mang tính khoa học, khách quan cao nhất), người khởi kiện nên thu thập thêm các chứng cứ bổ trợ khác để tăng tính thuyết phục tổng thể: lời khai của người làm chứng (nếu có) về việc họ có thực sự chứng kiến người lập di chúc ký tên hay không; thông tin về hoàn cảnh, khả năng của người lập di chúc tại thời điểm được cho là đã ký. Ví dụ nếu người đó đang trong tình trạng sức khỏe không cho phép cầm bút, hoặc đang ở một địa điểm khác vào thời điểm được cho là đã ký di chúc (có thể chứng minh qua camera an ninh, hóa đơn, vé di chuyển…); và sự bất thường về logic, nội dung của di chúc so với những gì người đó từng thể hiện ý nguyện trước đó.
Trường hợp di chúc đã được công chứng thì việc chứng minh giả mạo khó hơn như thế nào?
Nếu di chúc bị nghi ngờ đã được công chứng, việc chứng minh giả mạo sẽ khó khăn hơn đáng kể, bởi công chứng viên đã trực tiếp xác nhận việc người lập di chúc ký tên trước mặt mình. Trong trường hợp này, người khởi kiện cần đồng thời làm rõ khả năng có sai sót, gian dối trong chính quy trình công chứng (ví dụ công chứng viên không thực sự có mặt chứng kiến, hồ sơ lưu trữ có dấu hiệu bất thường), điều này đòi hỏi phải xác minh thêm hồ sơ lưu trữ tại tổ chức hành nghề công chứng, thậm chí có thể cần triệu tập công chứng viên với tư cách người làm chứng trong quá trình tố tụng.
Chi phí và thời gian giám định chữ ký
Chi phí giám định chữ ký do bên yêu cầu tạm ứng theo quy định của tổ chức giám định, mức phí thường phụ thuộc vào số lượng mẫu cần so sánh, độ phức tạp của vụ việc. Thời gian thực hiện giám định thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng tùy theo khối lượng công việc của tổ chức giám định và mức độ phức tạp của yêu cầu.
Lưu ý quan trọng: không phải mọi khác biệt nhỏ đều chứng minh được sự giả mạo
Cần lưu ý, chữ ký của một người không phải lúc nào cũng hoàn toàn giống hệt nhau qua mỗi lần ký (do ảnh hưởng của tuổi tác, sức khỏe, tâm trạng, tư thế viết), nên kết luận giám định thường đưa ra dựa trên tổng thể các đặc điểm bản chất, mang tính hệ thống, chứ không chỉ dựa vào một vài khác biệt nhỏ, đơn lẻ. Đây là lý do việc thu thập đầy đủ, đa dạng mẫu chữ ký đối chiếu có ý nghĩa rất quan trọng, giúp giám định viên có đủ cơ sở để đưa ra kết luận chính xác, đáng tin cậy.
VN-LAW hỗ trợ thu thập chứng cứ và yêu cầu giám định chữ ký chuyên nghiệp
VN-LAW hỗ trợ khách hàng thu thập đầy đủ, có hệ thống các mẫu chữ ký đối chiếu, soạn thảo đơn yêu cầu trưng cầu giám định, và phối hợp chặt chẽ với các tổ chức giám định uy tín để đảm bảo kết quả giám định có giá trị chứng cứ vững chắc trước Tòa án.
Xem thêm: Làm sao để đòi lại tài sản thừa kế khi đã bị người khác sang tên?
Dịch vụ Luật sư Thừa kế VN-LAW
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
