Nhiều người hiện nay sở hữu tài sản tại nhiều tỉnh, thành phố khác nhau như nhà đất, căn hộ, tiền gửi ngân hàng hoặc cổ phần doanh nghiệp. Khi có nhu cầu lập di chúc, không ít người băn khoăn liệu phải công chứng di chúc tại nơi có tài sản hay có thể thực hiện ở bất kỳ đâu. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết vấn đề này.
Di chúc có bắt buộc công chứng, chứng thực không?
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có thể được lập dưới hai hình thức:
– Di chúc bằng văn bản;
– Di chúc miệng trong trường hợp tính mạng bị đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản.
Căn cứ Điều 628 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc bằng văn bản gồm:
– Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng;
– Di chúc bằng văn bản có người làm chứng;
– Di chúc bằng văn bản có công chứng;
– Di chúc bằng văn bản có chứng thực.
Như vậy, pháp luật hiện hành không bắt buộc mọi di chúc đều phải công chứng hoặc chứng thực.
Tuy nhiên, di chúc vẫn phải đáp ứng điều kiện hợp pháp theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, gồm:
Điều kiện về người lập di chúc: Người lập di chúc phải:
– Minh mẫn, sáng suốt khi lập di chúc;
– Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.
Trường hợp người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi lập di chúc thì:
– Phải lập thành văn bản;
– Có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ.
Điều kiện về nội dung và hình thức
– Nội dung không vi phạm điều cấm của luật;
– Không trái đạo đức xã hội;
– Hình thức phù hợp quy định pháp luật.
Lưu ý: Một số trường hợp bắt buộc phải công chứng/chứng thực, ví dụ:
– Người bị hạn chế về thể chất;
– Người không biết chữ;
– Di chúc miệng sau khi được ghi chép lại phải được công chứng/chứng thực trong thời hạn luật định.
Tài sản ở nhiều nơi khác nhau thì công chứng di chúc ở đâu?
Đây là vấn đề nhiều người dễ nhầm lẫn với công chứng hợp đồng chuyển nhượng bất động sản.
Theo Điều 44 Luật Công chứng 2024:
Công chứng viên chỉ được công chứng giao dịch về bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở, trừ trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản, văn bản ủy quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền đối với bất động sản, thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng về bất động sản và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này theo quy định của pháp luật.
Điều này có nghĩa việc công chứng di chúc không bị giới hạn bởi nơi có tài sản và người lập di chúc có thể đến bất kỳ tổ chức hành nghề công chứng nào để công chứng di chúc.
Ví dụ: Trường hợp có nhà tại Hà Nội; đất tại Đà Nẵng và căn hộ tại TP.HCM thì vẫn có thể lập và công chứng một bản di chúc duy nhất tại bất kỳ văn phòng công chứng nào thuận tiện.
Như vậy, dù tài sản nằm ở nhiều tỉnh, thành khác nhau, người lập di chúc không bắt buộc phải công chứng tại từng nơi có tài sản.
Có được công chứng di chúc tại nhà không?
Theo khoản 1 Điều 58 Luật Công chứng 2024, người lập di chúc phải:
– Tự mình yêu cầu công chứng;
– Không được ủy quyền cho người khác yêu cầu công chứng thay.
Thông thường, việc công chứng được thực hiện tại trụ sở tổ chức hành nghề công chứng.
Tuy nhiên, theo quy định pháp luật, công chứng có thể thực hiện ngoài trụ sở nếu người yêu cầu thuộc một trong các trường hợp:
– Người già yếu;
– Không thể đi lại;
– Đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc chấp hành án phạt tù;
– Có lý do chính đáng khác không thể đến văn phòng công chứng.
Do đó, nếu thuộc các trường hợp nêu trên, người lập di chúc có thể yêu cầu công chứng viên đến:
– Nhà riêng;
– Bệnh viện;
– Nơi điều trị;
– Địa điểm hợp pháp khác.
Việc công chứng ngoài trụ sở sẽ phát sinh thêm thù lao công chứng theo quy định.
Di chúc đã lập có được thay đổi không?
Theo khoản 1 Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người lập di chúc có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc đã lập vào bất cứ lúc nào.
Do đó, sau khi đã lập di chúc, người để lại tài sản hoàn toàn có quyền:
– Bổ sung thêm tài sản;
– Thêm hoặc bớt người thừa kế;
– Thay đổi tỷ lệ phân chia di sản;
– Truất quyền hưởng di sản của người thừa kế;
– Hủy bỏ di chúc cũ và lập di chúc mới.
Nếu có nhiều bản di chúc hợp pháp cùng định đoạt một tài sản thì bản di chúc lập sau cùng sẽ có hiệu lực.
Kết luận: Người có tài sản ở nhiều nơi khác nhau hoàn toàn có thể lập và công chứng di chúc tại bất kỳ tổ chức hành nghề công chứng nào, không phụ thuộc nơi có tài sản hoặc nơi cư trú.
Bên cạnh đó:
– Di chúc không bắt buộc phải công chứng trong mọi trường hợp;
– Có thể yêu cầu công chứng tại nhà nếu có lý do chính đáng;
– Di chúc đã lập vẫn có thể sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế bất cứ lúc nào.
BẠN ĐANG CẦN HỖ TRỢ PHÁP LÝ?
Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:
- Hotline/Zalo: 0369151515
- Website: VN-LAW.VN
Văn phòng làm việc:286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, TP.HCM
