Logo Hãng luật VN-LAW.VN
VN-LAW.VN › Bài viết pháp lý › Bài viết pháp lý › Hai hệ thống sổ sách và thiệt hại thuế hơn 241 tỷ đồng: Bài học từ vụ Công ty Hoàng Long

Hai hệ thống sổ sách và thiệt hại thuế hơn 241 tỷ đồng: Bài học từ vụ Công ty Hoàng Long

Vụ Hoàng Long: hai hệ thống sổ sách, che giấu doanh thu, thiệt hại thuế 241 tỷ đồng. Phân biệt tội Vi phạm quy định về kế toán và Trốn thuế, bài học tuân thủ.
Hai hệ thống sổ sách và thiệt hại thuế hơn 241 tỷ đồng: Bài học từ vụ Công ty Hoàng Long

Nội dung được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy – Thành viên của Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Cập nhật 10/11/2026

Trong vụ án liên quan cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan, ngoài phần nhận hối lộ còn có một nhánh ít được chú ý hơn nhưng có giá trị pháp lý lớn với doanh nghiệp: hành vi lập hai hệ thống sổ sách kế toán để che giấu doanh thu tại nhóm công ty xuất khẩu lao động, gây thiệt hại thuế hơn 241 tỷ đồng. Bài viết phân tích hành vi này theo Bộ luật Hình sự (BLHS), phân biệt tội “Vi phạm quy định về kế toán” với tội “Trốn thuế”, và rút ra bài học tuân thủ cho doanh nghiệp.

Nếu bạn cần hỗ trợ cho trường hợp cụ thể, có thể tham khảo các dịch vụ luật sư của VN-LAW.VN.

Lưu ý quan trọng: bản án sơ thẩm (TAND TP Hà Nội, tháng 8/2026) chưa có hiệu lực pháp luật vì có kháng cáo, phiên phúc thẩm ngày 06/11/2026 đã bị hoãn. Bài viết chỉ dựa trên thông tin báo chí và không kết luận trách nhiệm hình sự của cá nhân nào.

1. Tóm tắt sự việc theo thông tin đã công bố

Nội dungThông tin
Doanh nghiệp liên quanCông ty Cổ phần đầu tư xây dựng và cung ứng nhân lực Hoàng Long, Công ty JHL Quốc tế, Công ty JHL trong nước (cùng nhóm), và một số doanh nghiệp xuất khẩu lao động khác
Hoạt độngĐưa hơn 15.000 người lao động sang Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản trong giai đoạn 2020 đến 2024
Hành vi bị xác địnhThu tiền của người lao động trái quy định, lập hai hệ thống sổ sách kế toán, để ngoài sổ sách để che giấu doanh thu
Số tiền để ngoài sổKết luận điều tra ban đầu nêu hơn 861 tỷ đồng, kết luận điều tra bổ sung và cáo trạng nêu hơn 1.206 tỷ đồng
Thiệt hại về thuếHơn 241 tỷ đồng
Tội danhVi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng
Mức án sơ thẩmNhóm bị cáo là lãnh đạo, nhân viên các doanh nghiệp xuất khẩu lao động nhận mức từ 18 tháng tù cho hưởng án treo đến 5 năm tù. Ông Nghiêm Quốc Hưng (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Hoàng Long) bị tuyên 5 năm tù, đã nộp lại số thuế thất thoát và kháng cáo xin giảm án
Xử lý tài sảnHội đồng xét xử sơ thẩm tuyên tịch thu hơn 30,2 tỷ đồng từ hành vi nhận hối lộ và hơn 241 tỷ đồng từ hành vi trốn thuế

Có hai chi tiết cần lưu ý khi dùng thông tin từ các nguồn khác nhau. Thứ nhất, con số để ngoài sổ (861 tỷ so với 1.206 tỷ) khác nhau do các giai đoạn công bố khác nhau (kết luận điều tra ban đầu, kết luận điều tra bổ sung), còn thiệt hại thuế được ghi nhất quán ở mức hơn 241 tỷ đồng. Thứ hai, một số bản tóm tắt gọi chung nhóm này là “công ty sân sau”. Theo các nguồn báo chí, đây là ba công ty trong cùng nhóm Hoàng Long, JHL Quốc tế và JHL trong nước.

2. Cách thức thực hiện bị cáo buộc

Theo cáo trạng và lời khai được báo chí dẫn lại:

  • Từ năm 2020 đến 2024, ông Hưng chỉ đạo lập hai phiếu thu khi thu tiền của người lao động, hạch toán trên hai hệ thống sổ kế toán để che giấu doanh thu.
  • Hệ thống thứ nhất (phần mềm Misa) hạch toán các khoản thu, chi có đầy đủ hóa đơn, chứng từ, báo cáo tài chính theo quy định.
  • Hệ thống thứ hai (phần mềm Smart Soft) là sổ nội bộ, theo dõi các khoản thu ngoài, thanh toán bằng tiền mặt, không có hóa đơn, chứng từ.
  • Phần doanh thu để ngoài sổ không khai báo thuế, dẫn đến thiệt hại tiền thuế hơn 241 tỷ đồng.
  • Thủ quỹ, kế toán và một số trưởng phòng bị xác định đã giúp sức. Một số bị cáo khai khi vào làm việc đã có sẵn hai hệ thống sổ sách và biết đây là việc làm sai, nhưng vì đã thu tiền của người lao động không đúng quy định nên “nếu không có hai hệ thống sổ sách thì không hạch toán được”.

3. “Vi phạm quy định về kế toán” hay “Trốn thuế”?

Ảnh chụp tóm tắt trên mạng thường ghi gộp “tội trốn thuế”. Tuy nhiên, theo các nguồn báo chí, tội danh được truy tố và xét xử đối với nhóm bị cáo này là Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 221 BLHS). Hậu quả thất thoát thuế được xem là hậu quả của hành vi kế toán sai, và bản án có xử lý khoản tiền thuế bị thất thoát. Hai tội này khác nhau về bản chất:

Tiêu chíTrốn thuế (Điều 200)Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 221)
Trọng tâmHành vi trốn tránh nghĩa vụ nộp thuế (không kê khai, kê khai sai, che giấu doanh thu…) với số tiền thuế đạt ngưỡng luật địnhHành vi vi phạm quy định về kế toán (giả mạo, hủy chứng từ, lập sổ sách, báo cáo sai sự thật, không lập chứng từ…) gây hậu quả nghiêm trọng
Hậu quảSố tiền thuế trốn đạt ngưỡngThiệt hại cho Nhà nước, tổ chức, cá nhân đạt mức luật định, gồm cả thiệt hại về thuế
Chủ thểNgười nộp thuế, người chịu trách nhiệm; pháp nhân thương mại cũng có thể bị truy cứu (theo quy định của Điều 200)Người làm công tác kế toán, người chỉ đạo, người có trách nhiệm quản lý kế toán
Vai trò trong vụ nàyCác nguồn tin chưa nêu tội danh này với nhóm bị cáoLà tội danh bị truy tố

Việc lựa chọn tội danh do cơ quan tiến hành tố tụng quyết định dựa trên hành vi và chứng cứ cụ thể. Trong thực tế, một hành vi che giấu doanh thu có thể được xem xét theo một trong hai hướng, hoặc cả hai nếu thỏa mãn cấu thành riêng.

4. Mối liên hệ giữa nhận hối lộ và sổ sách “ngoài luồng”

Theo cơ quan điều tra, một số trưởng phòng đối ngoại của công ty biết rõ công ty thu vượt tiền phí của người lao động, để ngoài sổ kế toán nhằm chi cho các khoản sai quy định nhưng vẫn giúp sức. Ông Hưng cũng khai rằng do là doanh nghiệp lớn nên mỗi lần đến làm việc “phải có chút này chút kia” với ông Hoan, và “không có tiền thì chắc chắn không thuận lợi”.

Về mặt phân tích pháp lý, có thể thấy mối liên hệ dây chuyền:

  1. Doanh nghiệp cần nguồn tiền không qua sổ sách để chi cho các khoản không đúng quy định.
  2. Nguồn tiền đó được tạo ra bằng việc thu ngoài, hạch toán sai, che giấu doanh thu.
  3. Kết quả là thiệt hại thuế, đồng thời cán bộ có thẩm quyền nhận tiền.

Xem thêm: Giám đốc Công ty Hiến Tài bị khởi tố tội Trốn thuế; Vụ BMC: Che giấu 935 tỷ chuyển cho Vạn Thịnh Phát; Vu khống, đe dọa “dẹp tiệm”: Chủ quán thiệt hại gì?

Mối liên hệ này là nhận định dựa trên cáo buộc và lời khai trong hồ sơ, tòa án chỉ chấp nhận khi có chứng cứ đầy đủ. Dù vậy, nó cho thấy các tội phạm chức vụ và tội phạm kinh tế thường đi cùng nhau: tiền ngoài sổ là điều kiện để chi tiêu ngoài quy định và ngược lại.

Về trách nhiệm, việc doanh nghiệp bị gây khó khăn không phải là căn cứ để loại trừ trách nhiệm về kế toán, thuế. Các bị cáo và luật sư có thể nêu hoàn cảnh này như tình tiết để Tòa án xem xét khi quyết định hình phạt, nhưng mức độ chấp nhận thuộc thẩm quyền của Hội đồng xét xử.

5. Trách nhiệm của từng vị trí trong bộ máy

Bản án và cáo trạng cho thấy nhiều vị trí khác nhau cùng bị truy cứu:

  • Người đứng đầu (Chủ tịch, Tổng giám đốc): bị xác định chỉ đạo lập hai hệ thống sổ và hai phiếu thu.
  • Người phụ trách kế toán: thực hiện hạch toán hai hệ thống.
  • Thủ quỹ: thu, chi tiền mặt ngoài sổ, được xác định giúp sức che giấu doanh thu hơn 889 tỷ đồng (gây thiệt hại thuế hơn 177 tỷ đồng).
  • Cán bộ, trưởng phòng: biết rõ việc để ngoài sổ nhưng vẫn giúp sức hoặc thực hiện.

Nguyên tắc chung: việc chỉ làm theo chỉ đạo không đương nhiên loại trừ trách nhiệm nếu người thực hiện biết rõ hành vi sai trái. Mức trách nhiệm tùy vào vai trò, mức độ tham gia và lợi ích được hưởng.

6. Khắc phục hậu quả và tình tiết giảm nhẹ

Theo thông tin báo chí, ông Hưng và vợ đã nộp lại số tiền thuế thất thoát (khoảng 241 tỷ đồng, gồm số tiền đã thu giữ và đã nộp). Theo Điều 51 BLHS, việc tự nguyện sửa chữa, bồi thường, khắc phục hậu quả là tình tiết giảm nhẹ. Tuy nhiên, việc khắc phục hậu quả không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự. Mức giảm cụ thể do Tòa án quyết định.

7. Bài học tuân thủ cho doanh nghiệp

  1. Một hệ thống sổ sách duy nhất, trung thực. Mọi khoản thu, chi phải được ghi nhận đầy đủ, có chứng từ hợp lệ, phù hợp thực tế.
  2. Lập hóa đơn, phiếu thu đúng quy định cho mọi khoản thu, kể cả thu bằng tiền mặt.
  3. Không để ngoài sổ doanh thu. Phần để ngoài sổ có thể bị truy thu thuế, xử phạt và truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đạt ngưỡng luật định.
  4. Không dùng phần mềm kế toán để vận hành sổ “đen”. Dữ liệu điện tử dễ bị cơ quan điều tra thu giữ và phục hồi.
  5. Kiểm soát nội bộ, kiểm toán độc lập định kỳ để phát hiện sớm sai sót.
  6. Khi bị gây khó khăn trong thủ tục hành chính, không giải quyết bằng chi tiền ngoài quy định. Cần lưu chứng cứ, báo cáo cấp có thẩm quyền, tư vấn pháp lý.
  7. Chủ động rà soát và khắc phục khi phát hiện sai sót, trước khi bị cơ quan chức năng phát hiện.

Kết luận

Nhánh vụ án Hoàng Long cho thấy hành vi lập hai hệ thống sổ sách có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự theo Điều 221 BLHS, kèm theo nghĩa vụ hoàn trả thuế thất thoát lớn, và các vị trí khác nhau trong bộ máy đều có thể bị xem xét. Tính chất liên quan giữa nguồn tiền ngoài sổ và việc chi tiêu sai quy định là lời cảnh báo rõ cho doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp của bạn cần rà soát sổ sách, hóa đơn, nghĩa vụ thuế hoặc xử lý rủi ro pháp lý tương tự, hãy liên hệ 0369 151515 để được tư vấn chi tiết.


VN-LAW.VN là thương hiệu của Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng, do Luật sư Trần Duy Huy – thành viên Đoàn Luật sư TP Đồng Nai – làm Giám đốc. Chúng tôi tập trung vào bốn lĩnh vực: tranh chấp đất đai, thừa kế, hình sự và hôn nhân gia đình. Đây là những vụ việc đòi hỏi nghiên cứu hồ sơ kỹ lưỡng, am hiểu thực tiễn tố tụng và bảo mật tuyệt đối. Mỗi vụ việc đều được luật sư trực tiếp tiếp nhận, đánh giá và xây dựng phương án phù hợp với quy định pháp luật và quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

Liên hệ tư vấn

CÔNG TY LUẬT TNHH LUẬT SƯ TỐI THƯỢNG

Bạn thấy bài viết hữu ích? Hãy đánh giá

Hồ sơ tác giả

Ảnh đại diện Cao Kỳ

Tác giả nội dung pháp lý tại VN-LAW.VN


Viết một bình luận