Logo Hãng luật VN-LAW.VN
VN-LAW.VN › Bài viết pháp lý › Uncategorized › Phạm nhân có được kết hôn trong trại giam? Từ nguyện vọng của Mr Pips

Phạm nhân có được kết hôn trong trại giam? Từ nguyện vọng của Mr Pips

Phạm nhân có được kết hôn trong tù không? Phân tích Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình, thủ tục trích xuất đăng ký kết hôn và rào cản thực tế từ nguyện vọng của Mr Pips.
Phạm nhân có được kết hôn trong trại giam? Từ nguyện vọng của Mr Pips

Nội dung được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy – Thành viên của Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Cập nhật 18/11/2026

Chiều 08/11/2026, trong lời nói sau cùng tại phiên tòa xét xử vụ án lừa đảo đầu tư tài chính liên quan Phó Đức Nam (Mr Pips), bị cáo bày tỏ mong muốn nếu sau này có người tự nguyện yêu thương, gắn bó thì xin được tạo điều kiện đăng ký kết hôn trong thời gian chấp hành án. Lời bày tỏ này đặt ra một câu hỏi pháp lý mà nhiều người quan tâm: người đang bị giam giữ hoặc đang chấp hành án phạt tù có được kết hôn không, và thủ tục thực hiện ra sao? Bài viết phân tích vấn đề theo Hiến pháp, Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Bộ luật Hình sự (BLHS), Luật Hộ tịch 2014 và Luật Thi hành án hình sự 2025.

Lưu ý: vụ án đang ở giai đoạn xét xử sơ thẩm, chưa có bản án có hiệu lực pháp luật. Bài viết chỉ phân tích quy định pháp luật về quyền kết hôn, không đánh giá trách nhiệm hình sự của bị cáo hay nhận định về quan hệ tình cảm của bất kỳ ai.

1. Bối cảnh theo thông tin đã công bố

  • Trong lời nói sau cùng, bị cáo gửi lời xin lỗi các bị hại, xin được khắc phục hậu quả sớm và xin hưởng khoan hồng với mức án 30 năm tù thay vì mức chung thân mà Viện kiểm sát đề nghị.
  • Bị cáo nói bản thân bị bệnh, xin được thường xuyên thăm khám trong thời gian ở trong tù, và nói sắp tới phải chấp hành một bản án dài, không biết có ai yêu thương hay không, nếu có thì xin được kết hôn trong tù.
  • Theo một số luật sư, đây có thể chỉ là lời bày tỏ cá nhân của bị cáo khi đối diện với hình phạt nghiêm khắc. Tuy vậy, nó đặt ra vấn đề pháp lý về quyền nhân thân của người bị giam giữ.

2. Cần phân biệt: bị cáo đang tạm giam và phạm nhân

Ảnh chụp tóm tắt thường dùng chung từ “phạm nhân”. Về mặt pháp lý, hai tình trạng khác nhau và dẫn đến thủ tục khác nhau:

Tình trạngMô tảCơ sở quản lýThủ tục trích xuất liên quan
Người bị tạm giam (bị can, bị cáo)Đang bị giam để điều tra, truy tố, xét xử, chưa có bản án có hiệu lựcCơ sở giam giữ (nhà tạm giữ, trại tạm giam)Thông tư 57/2026/TT-BCA (ngày 15/05/2026): Thủ trưởng cơ sở giam giữ quyết định trích xuất sau khi được cơ quan đang thụ lý vụ án đồng ý
Phạm nhânĐã bị kết án bằng bản án có hiệu lực và đang thi hành hình phạt tùTrại giamLuật Thi hành án hình sự 2025: Giám thị trại giam ra lệnh trích xuất để thực hiện quyền, nghĩa vụ của phạm nhân theo quy định (điểm d khoản 3 Điều 38)

Tính đến thời điểm viết bài, bị cáo chưa có bản án có hiệu lực pháp luật, nên về mặt pháp lý vẫn là người bị tạm giam chứ chưa phải phạm nhân.

3. Quyền kết hôn của người bị giam giữ: cơ sở pháp lý

3.1. Hiến pháp và nguyên tắc hạn chế quyền

Hiến pháp 2013 ghi nhận nam, nữ có quyền kết hôn, ly hôn. Việc hạn chế quyền con người, quyền công dân chỉ được thực hiện theo quy định của luật. Do đó, một người không đương nhiên mất quyền kết hôn chỉ vì đang bị giam giữ hoặc đang chấp hành án, trừ khi luật có quy định cụ thể.

3.2. Luật Hôn nhân và gia đình 2014

  • Điều 8 quy định điều kiện kết hôn.
  • Khoản 2 Điều 5 liệt kê các hành vi bị cấm, như kết hôn giả tạo, tảo hôn, cưỡng ép, lừa dối kết hôn, người đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn với người khác, kết hôn giữa những người cùng dòng máu về trực hệ hoặc có họ trong phạm vi ba đời.
  • Danh sách này không có quy định cấm người đang bị tạm giam hoặc đang chấp hành án tù kết hôn.

3.3. Bộ luật Hình sự

Theo Điều 44 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), người bị kết án phạt tù về tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội phạm khác trong những trường hợp luật quy định có thể bị tước một hoặc một số quyền công dân, gồm: quyền ứng cử đại biểu cơ quan quyền lực nhà nước và quyền làm việc trong cơ quan nhà nước, quyền phục vụ trong lực lượng vũ trang nhân dân. Quyền kết hôn không nằm trong danh sách này.

3.4. Luật Thi hành án hình sự 2025

Luật Thi hành án hình sự số 127/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2026 quy định về quyền, nghĩa vụ của người chấp hành án, trong đó có bảo đảm các quyền hợp pháp, quyền gặp gỡ, liên lạc với thân nhân và thực hiện giao dịch dân sự theo quy định. Theo các luật sư dẫn Điều 23 của Luật, quyền kết hôn không được liệt kê thành quyền riêng, nhưng Luật cũng không tước quyền này của phạm nhân.

Kết luận về mặt nguyên tắc: người đang bị giam giữ hoặc đang chấp hành án tù (có thời hạn hoặc chung thân) không đương nhiên mất quyền kết hôn, nếu hai bên đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định.

4. Điều kiện kết hôn theo Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014

Người muốn kết hôn, kể cả người đang bị giam giữ, phải đáp ứng:

  1. Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên.
  2. Việc kết hôn do nam, nữ tự nguyện quyết định.
  3. Cả hai không bị mất năng lực hành vi dân sự.
  4. Việc kết hôn không thuộc các trường hợp cấm theo khoản 2 Điều 5 (như đang có vợ, chồng, kết hôn giả tạo, cận huyết…).

Tính tự nguyện của cả hai bên là điều kiện then chốt. Quyền kết hôn là quyền của từng cá nhân, nên một phía muốn là chưa đủ.

5. Thủ tục trên thực tế và các rào cản

5.1. Quy định chung về đăng ký kết hôn

Theo Điều 17 và 18 Luật Hộ tịch 2014, UBND cấp xã là cơ quan đăng ký kết hôn, và hai bên nam, nữ phải cùng có mặt khi đăng ký. Đây là thủ tục không thể ủy quyền. Người đang bị giam giữ không thể nhờ cha mẹ, người thân hoặc luật sư đến cơ quan hộ tịch đăng ký thay mình, và cũng không thể tự ý rời cơ sở giam giữ.

5.2. Hướng thực hiện theo từng tình trạng

Tình trạngCách thực hiện theo quy định hiện hành
Người bị tạm giamLàm đơn đề nghị Thủ trưởng cơ sở giam giữ cho trích xuất để đăng ký kết hôn. Việc trích xuất cần được cơ quan đang thụ lý vụ án đồng ý và có lực lượng áp giải, quản lý (theo khoản 4 Điều 5 Thông tư 57/2026/TT-BCA)
Phạm nhânĐề nghị Giám thị trại giam trích xuất để thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình, căn cứ điểm d khoản 3 Điều 38 Luật Thi hành án hình sự 2025

5.3. Rào cản và khoảng trống thủ tục

  • Không phải quyền đương nhiên được thực hiện ngay. Pháp luật không quy định cơ chế buộc cơ sở giam giữ phải tổ chức đăng ký kết hôn ngay khi có nguyện vọng. Việc chấp thuận phụ thuộc vào tính cần thiết, điều kiện tổ chức, yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
  • Phối hợp nhiều cơ quan. Cần sự phối hợp giữa cơ sở giam giữ, cơ quan thụ lý vụ án (nếu đang tạm giam), UBND cấp xã và lực lượng áp giải.
  • Trường hợp cả hai bên đều bị giam giữ. Nếu hai người ở hai cơ sở khác nhau, cần phối hợp để cả hai cùng được trích xuất và có mặt vào cùng thời điểm.
  • Chưa có hướng dẫn riêng thống nhất. Do thủ tục dựa trên các quy định chung về trích xuất, thực tế cách thực hiện có thể khác nhau giữa các cơ sở giam giữ và địa phương.

6. Quyền kết hôn khác với khả năng thực hiện đời sống hôn nhân

Có hai tầng cần phân biệt:

  • Quyền xác lập quan hệ hôn nhân: về nguyên tắc không bị tước, như đã phân tích.
  • Khả năng thực hiện quyền, nghĩa vụ vợ chồng trên thực tế: người đang ở trong cơ sở giam giữ gặp nhiều hạn chế trong việc chung sống, chăm sóc, cùng xây dựng cuộc sống gia đình. Việc gặp gỡ, liên lạc, thăm gặp được thực hiện theo quy định và quy chế của cơ sở giam giữ.

Vì vậy, kết hôn không làm thay đổi tình trạng đang bị giam giữ và không đem lại quyền được ra khỏi cơ sở giam giữ.

7. Tranh luận chính sách: có nên tạo điều kiện thuận lợi hơn?

Quan điểm ủng hộQuan điểm thận trọng
Hình phạt tù là sự cách ly khỏi đời sống xã hội theo bản án, không phải tước bỏ nhân tính, phẩm giá và mọi quyền cơ bản của người phạm tộiQuan hệ hôn nhân không chỉ là đăng ký một quan hệ pháp lý mà còn là trách nhiệm yêu thương, cùng xây dựng gia đình, rất khó thực hiện khi một bên chấp hành án dài hạn
Gia đình, tình cảm có thể hỗ trợ cải tạo, hướng thiện và tái hòa nhậpCần bảo đảm tính tự nguyện, tránh kết hôn giả tạo hoặc vì mục đích khác
Tạo điều kiện thực hiện quyền hợp pháp phù hợp chính sách hình sự nhân đạoCần tính đến quyền lợi của người bạn đời và con chung (nếu có), cũng như yêu cầu an ninh, quản lý giam giữ

Một số chuyên gia cho rằng pháp luật cần cách tiếp cận nhân văn, tôn trọng quyền kết hôn hợp pháp của phạm nhân nhưng đồng thời phải tính đến tính tự nguyện, điều kiện thực tế và quyền lợi của người bạn đời. Việc có nên nghiên cứu thêm quy định riêng cho những trường hợp đặc biệt vẫn là câu hỏi mở.

8. Một số lưu ý pháp lý

  • Kết hôn giả tạo bị cấm. Luật nghiêm cấm kết hôn giả tạo, tức lợi dụng kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, hưởng chế độ, chính sách ưu đãi của Nhà nước hoặc để đạt mục đích khác mà không nhằm xây dựng gia đình.
  • Tài sản và nghĩa vụ. Kết hôn làm phát sinh quan hệ tài sản giữa vợ chồng theo Luật Hôn nhân và gia đình. Trong vụ án có nghĩa vụ bồi thường, khắc phục hậu quả, các vấn đề về tài sản chung, tài sản riêng và thi hành án sẽ được xem xét theo quy định chung. Bài viết không đánh giá trường hợp cụ thể.
  • Quyền lợi của bị hại. Việc kết hôn của bị cáo không ảnh hưởng đến nghĩa vụ bồi thường, khắc phục hậu quả đã được Tòa án tuyên.

Kết luận

Pháp luật Việt Nam không cấm người đang bị giam giữ hoặc chấp hành án tù kết hôn. Nếu hai bên đủ điều kiện theo Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và hoàn toàn tự nguyện, về nguyên tắc họ vẫn có quyền đăng ký kết hôn. Tuy nhiên, quyền này không phải là quyền đương nhiên được thực hiện ngay: người bị giam giữ cần được trích xuất theo quy định, phụ thuộc vào quyết định của cơ sở giam giữ và cơ quan có thẩm quyền, còn việc xây dựng đời sống hôn nhân trên thực tế gặp nhiều hạn chế. Nếu bạn cần tư vấn về điều kiện, thủ tục đăng ký kết hôn hoặc quyền của người đang bị giam giữ, hãy liên hệ 0369 151515 để được tư vấn chi tiết.


Bạn thấy bài viết hữu ích? Hãy đánh giá

Hồ sơ tác giả

Ảnh đại diện Cao Kỳ

Tác giả nội dung pháp lý tại VN-LAW.VN


Viết một bình luận