Nhiều Việt kiều được thừa kế đất đai từ người thân tại Việt Nam nhưng gặp khó khăn trong việc xác định thủ tục cần thực hiện do khoảng cách địa lý và sự khác biệt về quy định pháp luật. Bài viết hướng dẫn chi tiết quy trình thực hiện quyền thừa kế cho Việt kiều.
1. Việt kiều có quyền thừa kế đất đai tại Việt Nam không?
Việt kiều, dù còn hay không còn quốc tịch Việt Nam, đều có quyền thừa kế theo quy định pháp luật thừa kế của Việt Nam nếu thuộc hàng thừa kế hợp pháp hoặc được chỉ định trong di chúc của người để lại di sản. Đây là quyền dân sự cơ bản không bị hạn chế bởi yếu tố quốc tịch hay nơi cư trú.
2. Sự khác biệt giữa quyền thừa kế và quyền đứng tên sử dụng đất sau thừa kế
Cần phân biệt rõ hai vấn đề: quyền được thừa kế (là quyền dân sự cơ bản, không bị hạn chế) và quyền thực hiện, đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau khi thừa kế (có thể chịu sự điều chỉnh của các quy định riêng áp dụng cho Việt kiều theo Luật Đất đai 2024 và pháp luật về nhà ở). Nhìn chung, Việt kiều thuộc diện được sở hữu nhà ở tại Việt Nam theo quy định có quyền đứng tên tương tự công dân trong nước.
3. Trường hợp Việt kiều không thuộc diện được sở hữu nhà ở tại Việt Nam
Đối với Việt kiều không thuộc diện được sở hữu nhà ở theo quy định pháp luật về nhà ở, khi được thừa kế quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở gắn liền với đất, người này thường chỉ được hưởng giá trị của phần di sản đó, tức là có quyền chuyển nhượng, bán tài sản được thừa kế và nhận giá trị bằng tiền, thay vì được đứng tên trực tiếp trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Thủ tục đất đai có yếu tố nước ngoài: Việt kiều, người nước ngoài mua nhà tại Việt Nam
4. Hồ sơ Việt kiều cần chuẩn bị khi thực hiện thủ tục thừa kế
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên người để lại di sản.
- Giấy chứng tử của người để lại di sản.
- Di chúc (nếu có).
- Giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân giữa Việt kiều và người để lại di sản (giấy khai sinh, giấy tờ hộ tịch đã được hợp pháp hóa lãnh sự nếu là giấy tờ nước ngoài).
- Hộ chiếu hoặc giấy tờ chứng minh quốc tịch, nguồn gốc Việt Nam của người thừa kế.
- Văn bản ủy quyền (nếu Việt kiều không thể trực tiếp có mặt tại Việt Nam để thực hiện thủ tục).
5. Trình tự thủ tục thừa kế cho Việt kiều
5.1. Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ, thực hiện hợp pháp hóa lãnh sự (nếu cần)
Việt kiều cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, và nếu là giấy tờ được cấp tại nước ngoài, cần thực hiện thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự để có giá trị sử dụng tại Việt Nam.
5.2. Lập văn bản ủy quyền (nếu cần thiết)
Nếu không thể trực tiếp về Việt Nam, Việt kiều nên lập văn bản ủy quyền hợp lệ cho người thân tại Việt Nam thay mặt thực hiện thủ tục khai nhận di sản.
5.3. Thực hiện thủ tục khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản
Việt kiều (trực tiếp hoặc thông qua người được ủy quyền) cùng các đồng thừa kế khác thực hiện thủ tục công chứng văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản tại tổ chức hành nghề công chứng.
5.4. Xác định hình thức thực hiện quyền theo diện đối tượng
Tùy theo việc Việt kiều có thuộc diện được sở hữu nhà ở tại Việt Nam hay không, thực hiện thủ tục đứng tên trực tiếp trên Giấy chứng nhận, hoặc thực hiện chuyển nhượng để nhận giá trị bằng tiền theo quy định.
6. Nghĩa vụ tài chính khi Việt kiều thừa kế đất đai
Việt kiều thừa kế đất đai từ người thân có quan hệ hôn nhân, huyết thống trực hệ (cha mẹ, ông bà, con cháu) thường được miễn thuế thu nhập cá nhân theo quy định pháp luật, tương tự như trường hợp thừa kế trong nước, nhưng vẫn cần thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác như lệ phí trước bạ (nếu có) khi đăng ký biến động.
7. Trường hợp Việt kiều muốn bán tài sản được thừa kế ngay sau khi nhận
Nếu Việt kiều không có nhu cầu sử dụng, muốn bán ngay tài sản được thừa kế, có thể thực hiện đồng thời hoặc ngay sau khi hoàn tất thủ tục khai nhận di sản, thông qua việc ký kết hợp đồng chuyển nhượng (trực tiếp hoặc thông qua người được ủy quyền) với bên nhận chuyển nhượng, thực hiện công chứng và các thủ tục liên quan theo quy định.
8. Lưu ý quan trọng cho Việt kiều khi thực hiện thủ tục thừa kế
Việt kiều nên chủ động liên hệ với các đồng thừa kế khác tại Việt Nam để phối hợp thực hiện thủ tục kịp thời, tránh để kéo dài gây khó khăn trong việc xác minh thông tin. Nên tham khảo ý kiến luật sư có kinh nghiệm về thừa kế có yếu tố nước ngoài để được hướng dẫn cụ thể, chính xác về quy trình, hồ sơ cần thiết cho từng trường hợp cụ thể.
9. Vai trò của luật sư trong việc hỗ trợ Việt kiều thừa kế đất đai
Luật sư có kinh nghiệm về thừa kế có yếu tố nước ngoài có thể tư vấn Việt kiều về quyền lợi cụ thể của mình, hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự, soạn thảo văn bản ủy quyền, đại diện thực hiện các thủ tục công chứng, đăng ký tại Việt Nam để bảo đảm quyền lợi thừa kế được thực hiện đầy đủ, đúng pháp luật.
10. Câu hỏi thường gặp
Việt kiều không về Việt Nam có nhận thừa kế được không?
Có, có thể thông qua văn bản ủy quyền hợp lệ cho người thân tại Việt Nam thay mặt thực hiện các thủ tục cần thiết.
Việt kiều thừa kế đất có phải nộp thuế không?
Thường được miễn thuế thu nhập cá nhân nếu thừa kế từ người có quan hệ hôn nhân, huyết thống trực hệ theo quy định pháp luật.
Việt kiều không đủ điều kiện đứng tên thì xử lý tài sản thừa kế thế nào?
Có thể thực hiện chuyển nhượng tài sản được thừa kế để nhận giá trị bằng tiền, theo quy định pháp luật áp dụng cho từng trường hợp cụ thể.
Xem thêm: Tranh chấp đất đai giữa Việt kiều và người thân đứng tên hộ
Luật sư Đất đai – Tư vấn, giải quyết tranh chấp đất đai và nhà đất
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
