Sau khi đã xác định được đâu là nợ chung, câu hỏi tiếp theo là: trách nhiệm thanh toán sẽ được phân chia như thế nào giữa hai người sau khi ly hôn? Bài viết này phân tích chi tiết nguyên tắc pháp lý và cách xử lý trong thực tế.
1. Nguyên tắc chung về trách nhiệm đối với nợ chung
Đối với các khoản nợ được xác định là nợ chung, khi ly hôn, Tòa án sẽ giải quyết đồng thời việc phân chia trách nhiệm thanh toán, thường theo nguyên tắc tương ứng với tỷ lệ tài sản chung mà mỗi bên được chia, hoặc theo thỏa thuận của các bên nếu có, miễn là thỏa thuận đó không ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của chủ nợ.
2. Có bắt buộc phải chia trách nhiệm trả nợ theo tỷ lệ 50/50 không?
Không nhất thiết. Tương tự như nguyên tắc chia tài sản, việc phân chia trách nhiệm trả nợ cũng được xem xét dựa trên các yếu tố tương tự: hoàn cảnh của mỗi bên, ai là người sử dụng, hưởng lợi chính từ khoản vay, khả năng tài chính của mỗi bên sau khi ly hôn. Tòa án có thể quyết định tỷ lệ trả nợ khác nhau giữa hai bên, không nhất thiết phải là 50/50.
3. Trách nhiệm liên đới đối với chủ nợ (bên thứ ba)
Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý: dù Tòa án đã phân chia rõ tỷ lệ trách nhiệm trả nợ giữa hai vợ chồng trong quyết định/bản án ly hôn, đối với chủ nợ (bên thứ ba), nếu đây là nợ chung theo đúng bản chất pháp lý, chủ nợ vẫn có quyền yêu cầu bất kỳ bên nào (hoặc cả hai) thanh toán toàn bộ khoản nợ theo hợp đồng vay ban đầu, không bị ràng buộc bởi thỏa thuận nội bộ giữa hai vợ chồng về việc phân chia trách nhiệm.
Nói cách khác, quyết định của Tòa án về việc “ai trả bao nhiêu” chỉ có giá trị trong quan hệ giữa hai vợ chồng với nhau; nếu một bên đã thanh toán nhiều hơn phần trách nhiệm của mình theo quyết định, họ có quyền yêu cầu bên kia hoàn trả phần chênh lệch tương ứng.
4. Điều gì xảy ra nếu một bên không thực hiện đúng phần trách nhiệm đã được phân chia?
Nếu theo quyết định/bản án, một bên có trách nhiệm trả một phần khoản nợ chung nhưng không thực hiện, dẫn đến bên kia phải gánh chịu toàn bộ hoặc phần lớn hơn để tránh bị chủ nợ xử lý (ví dụ tránh bị khởi kiện, tránh ảnh hưởng đến uy tín tín dụng), bên đã trả nhiều hơn có quyền:
- Yêu cầu bên kia hoàn trả phần đã trả thay theo đúng tỷ lệ đã được xác định trong quyết định/bản án;
- Nếu bên kia không tự nguyện hoàn trả, có thể yêu cầu thi hành án đối với nghĩa vụ hoàn trả này (nếu đã được ghi nhận cụ thể trong quyết định/bản án).
5. Nếu chủ nợ chỉ khởi kiện một bên để đòi toàn bộ khoản nợ chung
Đây là tình huống có thể xảy ra trong thực tế, chủ nợ có quyền lựa chọn khởi kiện bất kỳ bên nào (do đây là nghĩa vụ liên đới). Nếu một bên bị khởi kiện và phải thanh toán toàn bộ khoản nợ (dù theo quyết định ly hôn, họ chỉ có trách nhiệm một phần), bên đó có quyền khởi kiện riêng để yêu cầu bên kia hoàn trả phần vượt quá trách nhiệm của mình theo đúng tỷ lệ đã được Tòa án xác định trong vụ án ly hôn trước đó.
Xác định tài sản riêng, nợ chung khi ly hôn: Căn cứ pháp lý và cách chứng minh
6. Có thể yêu cầu Tòa án buộc bên kia thực hiện nghĩa vụ trực tiếp với chủ nợ không?
Trong một số trường hợp, nếu có sự đồng thuận của cả ba bên (hai vợ chồng và chủ nợ), có thể thực hiện thủ tục chuyển giao nghĩa vụ cho từng bên trực tiếp thực hiện phần trách nhiệm riêng biệt với chủ nợ (ví dụ tách khoản vay ngân hàng thành hai khoản vay riêng biệt cho mỗi người). Tuy nhiên, việc này cần sự đồng ý của chủ nợ (ngân hàng, tổ chức tín dụng), không thể tự động thực hiện chỉ dựa trên quyết định của Tòa án giữa hai vợ chồng mà không có sự tham gia, đồng ý của chủ nợ.
7. Trường hợp nợ chung liên quan đến tài sản thế chấp
Nếu khoản nợ chung có tài sản bảo đảm (thế chấp nhà đất, xe cộ), việc xử lý cần đồng thời với quyết định về tài sản đó:
- Nếu tài sản thế chấp được giao cho một bên (theo quyết định phân chia tài sản), bên đó thường sẽ đồng thời nhận trách nhiệm tiếp tục trả nợ thế chấp, cần thực hiện thủ tục với ngân hàng để chuyển giao nghĩa vụ;
- Nếu tài sản được bán để trả nợ, số tiền còn lại sau khi trừ nợ sẽ được chia theo tỷ lệ đã thống nhất giữa hai bên.
8. Chứng cứ cần chuẩn bị khi yêu cầu Tòa án phân chia trách nhiệm trả nợ
- Hợp đồng vay, giấy vay nợ và các chứng từ liên quan;
- Chứng cứ về mục đích sử dụng khoản vay (đã phân tích ở bài viết trước) để xác định đây là nợ chung;
- Thông tin về số dư nợ hiện tại, lịch trả nợ (nếu là khoản vay dài hạn còn đang trong quá trình thanh toán);
- Đề xuất phương án phân chia trách nhiệm cụ thể, có căn cứ hợp lý dựa trên khả năng tài chính, mục đích sử dụng khoản vay.
9. Lời khuyên khi có nợ chung cần giải quyết lúc ly hôn
- Nên chủ động rà soát, liệt kê đầy đủ tất cả các khoản nợ chung trước khi tiến hành thủ tục ly hôn;
- Thông báo, phối hợp với chủ nợ (nếu cần thiết) để có phương án xử lý phù hợp, đặc biệt đối với các khoản vay có tài sản bảo đảm;
- Nên đạt được thỏa thuận rõ ràng, cụ thể về trách nhiệm trả nợ ngay trong quá trình ly hôn, tránh để tình trạng mập mờ dẫn đến tranh chấp phát sinh sau này.
10. Luật sư hỗ trợ giải quyết vấn đề nợ chung khi ly hôn
Việc xử lý nợ chung đòi hỏi sự phối hợp giữa các quy định pháp luật về hôn nhân gia đình và pháp luật dân sự về nghĩa vụ, hợp đồng. Luật sư chia tài sản khi ly hôn của chúng tôi sẽ hỗ trợ bạn:
- Xây dựng phương án phân chia trách nhiệm trả nợ hợp lý, công bằng;
- Tư vấn thủ tục làm việc với chủ nợ (ngân hàng, tổ chức tín dụng) khi cần chuyển giao nghĩa vụ;
- Bảo vệ quyền lợi của bạn khi có tranh chấp phát sinh liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ.
Đối với khoản vay được sử dụng cho nhu cầu gia đình, việc xác định rõ mục đích sử dụng là yếu tố then chốt. Tìm hiểu chi tiết cách chứng minh trong bài viết vay tiền phục vụ nhu cầu gia đình cần chứng cứ gì để xác định nợ chung.
Xem thêm: Vay tiền phục vụ nhu cầu gia đình cần chứng cứ gì để xác định nợ chung?
Luật sư Ly hôn – Thuận tình, Đơn phương ly hôn, Giành quyền nuôi con và Chia tài sản
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
