Trong nhiều gia đình hiện đại, không phải tất cả các con đều là con chung ruột thịt của cả hai vợ chồng có thể có con riêng của một bên từ mối quan hệ trước, hoặc con nuôi được nhận nuôi hợp pháp. Bài viết này phân tích quyền lợi của những đối tượng con cái đặc biệt này khi cha mẹ ly hôn.
1. Con riêng là gì?
Con riêng là con của một bên vợ hoặc chồng từ một mối quan hệ hôn nhân hoặc quan hệ khác trước đó, không phải là con chung của cả hai vợ chồng hiện tại.
2. Quan hệ giữa cha dượng, mẹ kế và con riêng
Theo Điều 79 Luật Hôn nhân và Gia đình, cha dượng, mẹ kế có quyền và nghĩa vụ trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con riêng của bên kia cùng sống chung với mình theo quy định về quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và con. Tuy nhiên, cần lưu ý: đây là quan hệ phát sinh trong quá trình chung sống, khác về bản chất so với quan hệ cha mẹ – con ruột hoặc con nuôi hợp pháp.
3. Khi ly hôn, ai có quyền, nghĩa vụ đối với con riêng?
Về nguyên tắc, khi ly hôn, quyền và nghĩa vụ nuôi dưỡng đối với con riêng vẫn thuộc về cha/mẹ ruột của con đó (người có quan hệ huyết thống hoặc quan hệ pháp lý chính thức với con), không đương nhiên thuộc về người “cha dượng/mẹ kế” đã ly hôn với cha/mẹ ruột của con. Người cha dượng/mẹ kế không có nghĩa vụ cấp dưỡng, không có quyền yêu cầu được trực tiếp nuôi dưỡng con riêng của vợ/chồng cũ sau khi ly hôn, trừ trường hợp đặc biệt có thỏa thuận riêng hoặc đã thực hiện thủ tục nhận nuôi con nuôi hợp pháp đối với người con đó.
4. Con nuôi là gì và có quyền lợi như con ruột không?
Con nuôi là người được nhận làm con nuôi thông qua thủ tục nuôi con nuôi hợp pháp theo quy định của Luật Nuôi con nuôi. Về nguyên tắc, kể từ ngày giao nhận con nuôi, giữa cha mẹ nuôi và con nuôi có đầy đủ các quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và con theo quy định của pháp luật hôn nhân gia đình, tương tự như con ruột.
5. Quyền nuôi dưỡng con nuôi khi cha mẹ nuôi ly hôn
Nếu cả hai vợ chồng đều là cha, mẹ nuôi hợp pháp của con nuôi (thực hiện thủ tục nhận nuôi chung), khi ly hôn, việc xác định quyền trực tiếp nuôi dưỡng con nuôi được áp dụng theo đúng các nguyên tắc như đối với con đẻ dựa trên lợi ích tốt nhất của con, không phân biệt con nuôi hay con đẻ.
Luật Hôn nhân và Gia đình 2014: Những quy định quan trọng cần biết khi ly hôn
6. Nghĩa vụ cấp dưỡng đối với con nuôi
Tương tự, nghĩa vụ cấp dưỡng của người không trực tiếp nuôi dưỡng đối với con nuôi (sau khi ly hôn) cũng được áp dụng đầy đủ theo nguyên tắc chung như đối với con đẻ, đã phân tích chi tiết ở Hub 4.
7. Trường hợp chỉ một bên vợ/chồng là cha/mẹ nuôi hợp pháp
Nếu chỉ một bên (ví dụ người vợ) đã thực hiện thủ tục nhận nuôi con nuôi hợp pháp trước khi kết hôn hoặc trong thời kỳ hôn nhân nhưng chỉ đứng tên riêng, trong khi bên còn lại (người chồng) không phải là cha/mẹ nuôi hợp pháp của con, thì về nguyên tắc, khi ly hôn, quan hệ cha mẹ – con nuôi hợp pháp chỉ tồn tại giữa con và bên đã thực hiện thủ tục nhận nuôi, tương tự như trường hợp con riêng đã phân tích ở trên.
8. Quyền thừa kế của con riêng, con nuôi
Đây là vấn đề liên quan đến pháp luật thừa kế (nằm ngoài phạm vi trực tiếp của Luật Hôn nhân và Gia đình nhưng có liên quan mật thiết): con nuôi hợp pháp có quyền thừa kế đối với di sản của cha, mẹ nuôi tương tự như con đẻ theo quy định của Bộ luật Dân sự về thừa kế. Con riêng chỉ có quyền thừa kế đối với di sản của cha/mẹ ruột của mình, không đương nhiên có quyền thừa kế đối với di sản của cha dượng/mẹ kế (trừ trường hợp được chỉ định thừa kế theo di chúc, hoặc đã thực hiện thủ tục nhận nuôi con nuôi hợp pháp).
9. Vai trò của việc thực hiện đúng thủ tục pháp lý
Qua những phân tích trên, có thể thấy tầm quan trọng của việc thực hiện đúng, đầy đủ thủ tục pháp lý chính thức (đăng ký nhận nuôi con nuôi theo đúng quy định) nếu có mong muốn xác lập đầy đủ quan hệ cha mẹ – con hợp pháp với con riêng của vợ/chồng. Nếu chỉ dừng lại ở việc chung sống, chăm sóc trên thực tế mà không thực hiện thủ tục pháp lý, quan hệ này sẽ không có đầy đủ giá trị pháp lý như mong muốn khi có biến cố xảy ra (như ly hôn, hoặc các vấn đề về thừa kế).
10. Luật sư tư vấn về quyền lợi của con riêng, con nuôi khi ly hôn
Đây là lĩnh vực có nhiều điểm đặc thù, dễ gây nhầm lẫn nếu không hiểu rõ sự khác biệt giữa các loại quan hệ cha mẹ – con. Luật sư ly hôn của chúng tôi sẵn sàng tư vấn cụ thể cho từng tình huống gia đình của bạn, giúp bạn hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ của mình đối với con riêng, con nuôi trong quá trình ly hôn, cũng như tư vấn thủ tục nhận nuôi con nuôi hợp pháp nếu bạn có nhu cầu xác lập quan hệ pháp lý đầy đủ với con riêng của vợ/chồng.
Trong xã hội hiện đại, một số vấn đề pháp lý mới cũng đang được quan tâm, thảo luận nhiều, trong đó có vấn đề kết hôn đồng giới và chung sống như vợ chồng giữa những người cùng giới tính. Tìm hiểu chi tiết trong bài viết kết hôn đồng giới, chung sống như vợ chồng: vấn đề pháp lý hiện nay.
Xem thêm: Kết hôn đồng giới, chung sống như vợ chồng: Vấn đề pháp lý hiện nay
Luật sư Ly hôn – Thuận tình, Đơn phương ly hôn, Giành quyền nuôi con và Chia tài sản
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
