Nhiều bậc cha mẹ khi ly hôn thường thắc mắc liệu con cái có quyền tự quyết định sẽ sống với ai hay không, đặc biệt khi con đã đủ lớn để có suy nghĩ, mong muốn riêng. Bài viết này làm rõ quy định pháp luật về vấn đề này.
1. Quy định pháp luật về việc lấy ý kiến của con
Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định: nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con. Đây là quy định mang tính bắt buộc về mặt thủ tục Tòa án phải tiến hành lấy ý kiến của con trong độ tuổi này trước khi ra quyết định về người trực tiếp nuôi dưỡng.
2. “Xem xét nguyện vọng” khác với “quyền tự quyết định”
Đây là điểm quan trọng cần phân biệt rõ: pháp luật quy định Tòa án phải xem xét, tham khảo nguyện vọng của con, nhưng không đồng nghĩa với việc con có toàn quyền quyết định mình sẽ sống với ai. Nguyện vọng của con là một trong nhiều yếu tố được cân nhắc, bên cạnh các yếu tố khác như điều kiện chăm sóc, môi trường sống, mức độ gắn bó tình cảm thực tế.
Trong thực tiễn xét xử, có những trường hợp nguyện vọng của con không được chấp thuận hoàn toàn nếu Tòa án xét thấy phương án đó không thực sự vì lợi ích tốt nhất của con, ví dụ con bày tỏ mong muốn ở với một bên nhưng bên đó lại không đủ điều kiện chăm sóc phù hợp.
3. Cách thức lấy ý kiến của con được thực hiện như thế nào?
Việc lấy ý kiến của con thường được thực hiện một cách thận trọng, phù hợp với tâm lý trẻ em, nhằm tránh gây áp lực hoặc tổn thương tâm lý:
- Có thể thực hiện thông qua trao đổi riêng, kín đáo giữa Thẩm phán (hoặc người được phân công) với trẻ, không có mặt của cha mẹ để tránh trẻ bị áp lực khi trả lời;
- Địa điểm, cách thức trao đổi thường được lựa chọn phù hợp, thân thiện, tránh không khí căng thẳng của phòng xử án;
- Trong một số trường hợp, có thể có sự phối hợp với cán bộ có chuyên môn về tâm lý trẻ em, cán bộ bảo vệ trẻ em để hỗ trợ quá trình lấy ý kiến.
4. Điều gì xảy ra nếu con bị tác động, dẫn dắt để đưa ra nguyện vọng?
Đây là vấn đề mà Tòa án đặc biệt lưu ý trong thực tiễn xét xử. Nếu có dấu hiệu cho thấy nguyện vọng của con bị tác động, dẫn dắt bởi một bên cha hoặc mẹ (ví dụ thông qua việc “dạy” con nói điều gì đó, hứa hẹn quà cáp, hoặc nói xấu bên còn lại để tác động tâm lý con), Tòa án sẽ xem xét thận trọng, không hoàn toàn dựa vào lời nói bề mặt của trẻ mà còn xem xét toàn diện các yếu tố khác để đưa ra quyết định khách quan, thực sự vì lợi ích của trẻ.
Việc cố tình tác động tâm lý con để đạt được lợi thế trong tranh chấp không chỉ có thể phản tác dụng trước Tòa án mà còn gây tổn hại tâm lý nghiêm trọng, lâu dài cho trẻ, đây là hành vi cha mẹ nên tuyệt đối tránh.
5. Con dưới 7 tuổi có được hỏi ý kiến không?
Về mặt pháp lý, quy định bắt buộc lấy ý kiến chỉ áp dụng cho con từ đủ 7 tuổi trở lên. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nếu con dưới 7 tuổi nhưng đã có khả năng nhận thức, biểu đạt nhất định, Tòa án vẫn có thể tham khảo qua các nguồn thông tin gián tiếp (quan sát thực tế, ý kiến của giáo viên, người chăm sóc) để có thêm cơ sở đánh giá, dù không phải là thủ tục bắt buộc như đối với con từ 7 tuổi trở lên.
Giành quyền nuôi con khi ly hôn: Điều kiện, chứng cứ và chiến lược pháp lý
6. Nguyện vọng của con có thể thay đổi theo thời gian không?
Có. Nguyện vọng của con tại thời điểm ly hôn không phải là yếu tố cố định vĩnh viễn. Nếu sau này, khi con lớn hơn hoặc hoàn cảnh thay đổi, con có nguyện vọng khác và có căn cứ cho thấy việc thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng là phù hợp với lợi ích của con, cha, mẹ hoàn toàn có thể yêu cầu Tòa án xem xét lại theo thủ tục thay đổi người trực tiếp nuôi con.
7. Cha mẹ nên ứng xử thế nào để không gây áp lực cho con?
- Không nên hỏi trực tiếp, gây áp lực buộc con phải “chọn phe” giữa cha và mẹ;
- Tránh nói xấu, chê bai bên còn lại trước mặt con, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào;
- Nếu có thể, nên trao đổi với chuyên gia tâm lý trẻ em để được tư vấn cách hỗ trợ con vượt qua giai đoạn khó khăn này một cách nhẹ nhàng nhất;
- Tôn trọng cảm xúc, suy nghĩ thực sự của con, không cố gắng thao túng hay dẫn dắt ý kiến của con vì lợi ích tranh chấp của người lớn.
8. Vai trò của luật sư khi có yếu tố lấy ý kiến của con
Luật sư có kinh nghiệm sẽ tư vấn cho cha mẹ cách ứng xử phù hợp trong giai đoạn nhạy cảm này, đồng thời giúp xây dựng hồ sơ, chứng cứ khách quan để hỗ trợ cho quan điểm của bạn mà không cần phải tác động tiêu cực đến tâm lý của con. Luật sư bảo vệ quyền nuôi con sẽ đồng hành cùng bạn để đảm bảo quá trình này diễn ra một cách nhân văn, đúng pháp luật và thực sự vì lợi ích tốt nhất của con.
Bên cạnh nguyện vọng của con, một câu hỏi khác cũng thường được đặt ra là liệu điều kiện kinh tế có phải yếu tố mang tính quyết định hay không. Tìm hiểu chi tiết trong bài viết điều kiện kinh tế có phải yếu tố quyết định quyền nuôi con không.
Xem thêm: Điều kiện kinh tế có phải yếu tố quyết định quyền nuôi con không?
Luật sư Ly hôn – Thuận tình, Đơn phương ly hôn, Giành quyền nuôi con và Chia tài sản
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
