Khi tài sản chung không thể chia đều theo hiện vật, việc xác định giá trị chính xác là bước không thể thiếu để đảm bảo phân chia công bằng. Bài viết này hướng dẫn chi tiết quy trình định giá tài sản trong vụ án ly hôn.
1. Khi nào cần định giá tài sản?
Việc định giá tài sản thường cần thiết trong các trường hợp:
- Tài sản không thể chia hiện vật (ví dụ một căn nhà, một chiếc xe), cần xác định giá trị để một bên nhận tài sản và thanh toán phần chênh lệch cho bên kia;
- Các bên không thống nhất được về giá trị của tài sản khi tự thỏa thuận;
- Cần xác định giá trị tài sản để tính án phí đối với phần tài sản có tranh chấp.
2. Nguyên tắc ưu tiên: Các bên tự thỏa thuận về giá trị
Trước khi cần đến thẩm định giá chính thức, pháp luật luôn khuyến khích các bên tự thỏa thuận về giá trị tài sản. Nếu hai bên thống nhất được mức giá hợp lý (có thể tham khảo giá thị trường tại thời điểm đó), Tòa án sẽ ghi nhận theo thỏa thuận này mà không cần trưng cầu định giá chính thức, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí.
3. Quy trình định giá khi không thỏa thuận được
3.1. Yêu cầu định giá
Một trong các bên có thể đề nghị Tòa án tổ chức định giá, hoặc Tòa án chủ động quyết định định giá nếu xét thấy cần thiết để giải quyết vụ án.
3.2. Thành lập Hội đồng định giá hoặc trưng cầu tổ chức thẩm định giá
Theo quy định pháp luật tố tụng dân sự, Tòa án có thể:
- Ra quyết định thành lập Hội đồng định giá (gồm đại diện cơ quan tài chính và các cơ quan chuyên môn liên quan) để xác định giá trị tài sản; hoặc
- Trưng cầu tổ chức thẩm định giá chuyên nghiệp có chức năng theo quy định pháp luật để thực hiện việc định giá.
3.3. Tiến hành khảo sát, thẩm định thực tế
Đối với bất động sản, tổ chức định giá sẽ tiến hành khảo sát thực địa, xem xét các yếu tố như vị trí, diện tích, hiện trạng, giá thị trường khu vực lân cận để đưa ra mức giá phù hợp. Đối với động sản, doanh nghiệp, việc thẩm định sẽ dựa trên các phương pháp định giá chuyên môn tương ứng.
3.4. Kết luận định giá
Kết quả định giá được lập thành văn bản, gửi cho Tòa án và các bên đương sự, làm căn cứ quan trọng cho việc phân chia tài sản.
4. Chi phí định giá do ai chi trả?
Về nguyên tắc, chi phí định giá thường do bên yêu cầu định giá tạm ứng trước; sau khi có kết quả giải quyết vụ án, chi phí này sẽ được phân bổ theo quyết định của Tòa án, thường tính vào án phí chung hoặc theo tỷ lệ tương ứng với phần tài sản mỗi bên được chia, tùy theo quy định cụ thể và thực tiễn áp dụng.
5. Điều gì xảy ra nếu một bên không đồng ý với kết quả định giá?
Nếu một bên cho rằng kết quả định giá không chính xác, không phản ánh đúng giá trị thực tế, có thể:
- Đề nghị Tòa án xem xét lại, yêu cầu định giá bổ sung hoặc định giá lại nếu có căn cứ hợp lý (ví dụ có sai sót rõ ràng trong quá trình định giá, có bằng chứng về mức giá thị trường khác biệt đáng kể);
- Cung cấp thêm tài liệu, chứng cứ về giá thị trường (ví dụ giá giao dịch của các bất động sản tương tự trong khu vực) để Tòa án tham khảo, đối chiếu.
Tuy nhiên, việc yêu cầu định giá lại cần có căn cứ hợp lý, không phải chỉ đơn thuần vì không hài lòng với kết quả.
Chia tài sản chung khi ly hôn: Nguyên tắc, cách xác định và phương án phân chia
6. Định giá tài sản là bất động sản
Đối với bất động sản, các yếu tố thường được xem xét khi định giá bao gồm: vị trí, diện tích, loại đất/loại nhà, tình trạng pháp lý (đã có giấy chứng nhận hay chưa), hiện trạng công trình xây dựng, giá giao dịch phổ biến tại khu vực lân cận trong thời điểm gần nhất. Giá trị định giá thường được xác định theo giá thị trường tại thời điểm định giá, không phải giá tại thời điểm mua ban đầu hay giá theo bảng giá đất của Nhà nước (dù bảng giá đất có thể được tham khảo như một cơ sở bổ sung).
7. Định giá tài sản là doanh nghiệp, cổ phần, phần vốn góp
Đây là loại tài sản phức tạp nhất để định giá, thường đòi hỏi phương pháp thẩm định chuyên sâu hơn (ví dụ phương pháp chiết khấu dòng tiền, phương pháp so sánh thị trường, phương pháp tài sản ròng), có thể cần đến các đơn vị thẩm định giá chuyên về doanh nghiệp. Nội dung này sẽ được phân tích chi tiết hơn trong bài viết riêng về chia cổ phần, vốn góp doanh nghiệp.
8. Thời gian định giá mất bao lâu?
Thời gian định giá phụ thuộc vào loại tài sản, mức độ phức tạp và tổ chức thực hiện định giá. Đối với bất động sản thông thường, quá trình có thể mất khoảng 2-4 tuần. Đối với tài sản phức tạp hơn (doanh nghiệp, tài sản có tranh chấp về pháp lý), thời gian có thể kéo dài hơn đáng kể, ảnh hưởng đến tổng thời gian giải quyết vụ án.
9. Có nên tự thuê đơn vị định giá độc lập trước khi ra Tòa không?
Trong một số trường hợp, nếu bạn muốn có cơ sở tham khảo, thương lượng trước khi đưa vụ việc ra tranh chấp chính thức, có thể cân nhắc tự thuê một đơn vị thẩm định giá độc lập để có báo cáo tham khảo. Tuy nhiên, kết quả này thường chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế được kết quả định giá chính thức theo quyết định của Tòa án trong quá trình tố tụng nếu có tranh chấp.
10. Luật sư hỗ trợ quá trình định giá tài sản
Việc đảm bảo quá trình định giá diễn ra khách quan, chính xác có ý nghĩa quan trọng đối với kết quả phân chia tài sản cuối cùng. Luật sư chia tài sản khi ly hôn của chúng tôi sẽ hỗ trợ bạn:
- Tư vấn thời điểm, sự cần thiết của việc yêu cầu định giá;
- Theo dõi, giám sát quá trình định giá để đảm bảo tính khách quan, chính xác;
- Hỗ trợ phản biện, yêu cầu định giá lại nếu có căn cứ cho thấy kết quả không phù hợp;
- Sử dụng kết quả định giá để xây dựng phương án phân chia có lợi nhất cho bạn.
Đối với các gia đình có tài sản là cổ phần, phần vốn góp trong doanh nghiệp, đây là loại tài sản có tính chất đặc thù riêng cần được xử lý cẩn trọng. Tìm hiểu chi tiết trong bài viết cổ phần, phần vốn góp doanh nghiệp có bị chia khi ly hôn không.
Xem thêm: Cổ phần, phần vốn góp doanh nghiệp có bị chia khi ly hôn không?
Luật sư Ly hôn – Thuận tình, Đơn phương ly hôn, Giành quyền nuôi con và Chia tài sản
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
