Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật ngay khi tuyên án, không còn thủ tục kháng cáo thông thường. Vậy nếu vẫn không đồng ý với kết quả này, người trong cuộc còn có những lựa chọn pháp lý nào? Bài viết này phân tích các hướng xử lý còn lại.
1. Xác nhận lại nguyên tắc: Phúc thẩm là cấp xét xử cuối cùng theo thủ tục thông thường
Hệ thống tố tụng dân sự Việt Nam áp dụng nguyên tắc hai cấp xét xử (sơ thẩm và phúc thẩm). Sau khi có bản án phúc thẩm, vụ án được coi là đã hoàn tất theo trình tự tố tụng thông thường, bản án có hiệu lực pháp luật ngay, không còn thủ tục kháng cáo tiếp theo.
2. Con đường duy nhất còn lại: Thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm
Như đã phân tích chi tiết ở bài viết trước, nếu có căn cứ về vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, sai lầm trong áp dụng pháp luật (giám đốc thẩm), hoặc phát hiện tình tiết mới quan trọng (tái thẩm), người không đồng ý với bản án phúc thẩm có thể đề nghị người có thẩm quyền (Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, hoặc các chức danh có thẩm quyền tương ứng) xem xét kháng nghị theo thủ tục này.
3. Đây không phải là quyền đương nhiên như kháng cáo
Cần nhấn mạnh lại: khác với kháng cáo (là quyền đương nhiên của đương sự trong thời hạn luật định), việc xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm phụ thuộc vào quyết định của người có thẩm quyền kháng nghị sau khi xem xét đề nghị. Không phải mọi đề nghị đều được chấp nhận xem xét, và tỷ lệ thành công của thủ tục này trên thực tế thường thấp hơn nhiều so với kháng cáo thông thường, do điều kiện áp dụng chặt chẽ hơn.
4. Chuẩn bị hồ sơ đề nghị xem xét giám đốc thẩm, tái thẩm
Để tăng khả năng đề nghị được xem xét, cần chuẩn bị:
- Đơn đề nghị trình bày rõ ràng, cụ thể về vi phạm hoặc tình tiết mới được phát hiện;
- Chứng cứ, tài liệu chứng minh cho nội dung đề nghị (ví dụ: chứng cứ về sai sót trong đánh giá của Tòa án, tài liệu mới phát hiện…);
- Bản sao bản án, quyết định đã có hiệu lực bị đề nghị xem xét lại;
- Các tài liệu liên quan khác hỗ trợ cho lập luận của mình.
5. Thời hạn để nộp đề nghị xem xét
Tương tự thời hạn kháng nghị đã phân tích ở bài viết trước: đối với giám đốc thẩm, cần nộp đề nghị trong khoảng thời gian để người có thẩm quyền còn có thể ban hành kháng nghị trong thời hạn 03 năm kể từ ngày bản án có hiệu lực; đối với tái thẩm, cần nộp trong thời hạn để người có thẩm quyền có thể kháng nghị trong 01 năm kể từ khi biết được căn cứ tái thẩm. Nên nộp đề nghị càng sớm càng tốt sau khi phát hiện căn cứ, không nên trì hoãn.
6. Trong khi chờ xem xét, bản án phúc thẩm có tạm ngừng hiệu lực không?
Không, về nguyên tắc, việc gửi đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm không đương nhiên làm tạm ngừng hiệu lực của bản án đã có hiệu lực pháp luật. Bản án vẫn tiếp tục được thi hành trong khi chờ xem xét, trừ khi người có thẩm quyền kháng nghị đồng thời ra quyết định tạm đình chỉ thi hành án đối với bản án, quyết định bị kháng nghị (áp dụng trong một số trường hợp cần thiết theo quy định).
7. Chấp nhận kết quả và tập trung vào việc thực hiện các quyền còn lại
Trong nhiều trường hợp, sau khi đánh giá khách quan và nhận thấy không có căn cứ đủ mạnh để theo đuổi thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm, phương án thực tế và hiệu quả hơn là chấp nhận kết quả đã có và tập trung vào việc thực hiện đầy đủ các quyền còn lại của mình theo bản án, ví dụ:
- Nếu không hài lòng với quyết định về quyền nuôi con, tập trung vào việc thực hiện tốt quyền thăm nom, xây dựng mối quan hệ tốt với con, và có thể xem xét yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con trong tương lai nếu hoàn cảnh thay đổi (như đã phân tích ở Hub 3);
- Nếu không hài lòng với phương án phân chia tài sản, tập trung vào việc quản lý, sử dụng hiệu quả phần tài sản đã được chia.
8. Vai trò tư vấn của luật sư trong việc đánh giá có nên theo đuổi tiếp không
Đây là quyết định quan trọng, cần cân nhắc kỹ giữa khả năng thành công thực tế, chi phí, thời gian bỏ ra, và tác động tâm lý của việc tiếp tục theo đuổi vụ việc. Luật sư có kinh nghiệm sẽ giúp bạn đánh giá khách quan, tránh lãng phí nguồn lực vào những đề nghị không có nhiều triển vọng thành công.
9. Các quyền khác có thể thực hiện sau khi có bản án phúc thẩm
Ngoài con đường giám đốc thẩm, tái thẩm, người trong cuộc vẫn có các quyền khác không liên quan đến việc “xét xử lại” bản án, ví dụ:
- Quyền yêu cầu thay đổi mức cấp dưỡng khi hoàn cảnh thay đổi
- Quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con khi có căn cứ phù hợp
- Quyền yêu cầu chia tài sản chung nếu còn tài sản chưa được giải quyết.
Những quyền này không phải là “kháng cáo lại” bản án cũ mà là các quyền độc lập, phát sinh dựa trên hoàn cảnh mới, hoàn toàn có thể thực hiện được mà không cần phải chứng minh sai sót của bản án trước đó.
10. Luật sư tư vấn hướng xử lý phù hợp sau bản án phúc thẩm
Nếu bạn không đồng ý với kết quả của bản án phúc thẩm, luật sư ly hôn của chúng tôi sẽ giúp bạn đánh giá toàn diện tình huống, tư vấn có nên theo đuổi thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm hay không, đồng thời tư vấn các quyền khác mà bạn vẫn có thể thực hiện để bảo vệ quyền lợi của mình trong tương lai, dựa trên hoàn cảnh thực tế thay vì tiếp tục tranh chấp về bản án đã có hiệu lực.
Bên cạnh quyền của đương sự, Viện kiểm sát và Tòa án cấp trên cũng có vai trò quan trọng trong việc phát hiện, kháng nghị các bản án có vi phạm nghiêm trọng. Tìm hiểu chi tiết trong bài viết kháng nghị giám đốc thẩm do Viện kiểm sát hoặc Tòa án cấp trên thực hiện khi nào.
Xem thêm: Kháng nghị giám đốc thẩm do Viện kiểm sát hoặc Tòa án cấp trên thực hiện khi nào?
Luật sư Ly hôn – Thuận tình, Đơn phương ly hôn, Giành quyền nuôi con và Chia tài sản
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
