Con dưới 36 tháng tuổi (dưới 3 tuổi) là đối tượng được pháp luật hôn nhân gia đình đặc biệt quan tâm bảo vệ khi cha mẹ ly hôn. Bài viết này phân tích rõ nguyên tắc pháp lý áp dụng, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên, cũng như cách xây dựng thỏa thuận phù hợp trong trường hợp này.
1. Nguyên tắc pháp lý: Ưu tiên giao con cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng
Theo khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
Đây là quy định mang tính bảo vệ đặc biệt, xuất phát từ nhu cầu sinh học và tâm lý của trẻ nhỏ trong giai đoạn đầu đời, đặc biệt liên quan đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng gắn liền với người mẹ (như việc cho con bú, chăm sóc y tế đặc thù ở giai đoạn sơ sinh và tập đi).
2. Trường hợp cha mẹ thỏa thuận khác thì có được không?
Có. Pháp luật cho phép cha mẹ tự thỏa thuận khác với nguyên tắc “ưu tiên mẹ nuôi”, miễn là thỏa thuận đó phù hợp với lợi ích của con. Ví dụ, nếu người mẹ đang gặp khó khăn về sức khỏe, điều kiện kinh tế, hoặc cả hai thống nhất rằng cha có điều kiện chăm sóc tốt hơn (có người thân hỗ trợ, thời gian linh hoạt hơn), hai bên hoàn toàn có thể thỏa thuận để cha trực tiếp nuôi con, và thỏa thuận này sẽ được Tòa án xem xét, ghi nhận nếu không trái với lợi ích của trẻ.
3. Trường hợp mẹ không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con
Nếu người mẹ thuộc một trong các trường hợp sau, Tòa án có thể xem xét giao con cho cha nuôi dưỡng dù con dưới 36 tháng tuổi, ngay cả khi không có thỏa thuận đồng thuận rõ ràng:
- Mắc bệnh lý nghiêm trọng, không đủ sức khỏe để chăm sóc con;
- Không có nơi ở ổn định, không có điều kiện kinh tế tối thiểu để nuôi dưỡng con;
- Có hành vi bạo lực gia đình, lối sống không lành mạnh ảnh hưởng đến sự phát triển của con;
- Bị hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Trong trường hợp ly hôn thuận tình, nếu cả hai đã thống nhất phương án phù hợp, Tòa án sẽ tôn trọng thỏa thuận đó miễn không xâm phạm quyền lợi của con.
4. Nghĩa vụ cấp dưỡng khi con dưới 36 tháng tuổi
Người không trực tiếp nuôi con (dù là cha hay mẹ) vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con theo thỏa thuận hoặc theo quyết định của Tòa án. Với trẻ dưới 36 tháng tuổi, mức cấp dưỡng thường được xem xét cao hơn so với trẻ lớn hơn do nhu cầu chăm sóc đặc thù ở giai đoạn này (sữa, tã, khám sức khỏe định kỳ, tiêm chủng…). Mức cụ thể do hai bên thỏa thuận dựa trên thu nhập thực tế và nhu cầu thiết yếu của con.
Thủ tục ly hôn thuận tình mới nhất: Hồ sơ, quy trình, thời gian giải quyết
5. Quyền thăm nom của người không trực tiếp nuôi con
Người không trực tiếp nuôi con dưới 36 tháng tuổi vẫn có đầy đủ quyền thăm nom theo quy định pháp luật, không ai được cản trở quyền này trừ trường hợp việc thăm nom gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, sự phát triển của trẻ (khi đó, người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom). Trong thỏa thuận ly hôn, nên ghi rõ tần suất, thời gian, cách thức thăm nom phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ ở độ tuổi này, ví dụ thăm nom tại nhà thay vì đưa đi xa trong giai đoạn con còn quá nhỏ.
6. Có thể thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi con qua 36 tháng tuổi không?
Có. Sau khi ly hôn, nếu có căn cứ cho thấy việc thay đổi người trực tiếp nuôi con là cần thiết và phù hợp với lợi ích của con (ví dụ người đang nuôi con không còn đủ điều kiện chăm sóc, hoặc con đã đủ 7 tuổi và có nguyện vọng khác), cha hoặc mẹ có quyền yêu cầu Tòa án xem xét thay đổi người trực tiếp nuôi con theo thủ tục riêng, không nhất thiết phải chờ đến khi con đủ 36 tháng tuổi mới được xem xét lại.
7. Những lưu ý khi xây dựng thỏa thuận về con dưới 36 tháng tuổi trong hồ sơ ly hôn thuận tình
- Nêu rõ căn cứ thỏa thuận (tuân theo nguyên tắc mẹ nuôi, hoặc thỏa thuận khác kèm lý do phù hợp với lợi ích của con);
- Quy định cụ thể mức cấp dưỡng phù hợp với chi phí chăm sóc trẻ nhỏ thực tế (sữa, y tế, đồ dùng cá nhân…);
- Thỏa thuận rõ cơ chế thăm nom linh hoạt, phù hợp với đặc điểm sinh hoạt của trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ;
- Cân nhắc thỏa thuận về việc thông báo, phối hợp giữa hai bên trong các vấn đề y tế quan trọng của con (tiêm chủng, khám sức khỏe định kỳ).
8. Vai trò của luật sư khi có con nhỏ dưới 36 tháng tuổi
Việc xây dựng thỏa thuận nuôi con phù hợp khi con còn quá nhỏ đòi hỏi sự cân nhắc kỹ giữa quy định pháp luật và thực tế hoàn cảnh của gia đình. Luật sư bảo vệ quyền nuôi con có kinh nghiệm sẽ giúp bạn:
- Đánh giá đúng điều kiện thực tế để tư vấn phương án nuôi con phù hợp nhất cho sự phát triển của trẻ;
- Soạn thảo thỏa thuận cấp dưỡng, thăm nom chi tiết, khả thi;
- Tư vấn quyền yêu cầu thay đổi người nuôi con trong tương lai nếu hoàn cảnh thay đổi;
- Bảo vệ quyền lợi chính đáng của bên không trực tiếp nuôi con, tránh bị cản trở quyền thăm nom.
Trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, một câu hỏi khác cũng thường gặp là liệu sau khi đã nộp đơn, hai vợ chồng có thể thay đổi ý định hay không. Tìm hiểu thêm trong bài viết có được rút lại yêu cầu ly hôn thuận tình sau khi đã nộp không.
Xem thêm: Có được rút lại yêu cầu ly hôn thuận tình sau khi đã nộp không?
Luật sư Ly hôn – Thuận tình, Đơn phương ly hôn, Giành quyền nuôi con và Chia tài sản
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
