Xuyên suốt các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình cũng như trong thực tiễn xét xử, nguyên tắc bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em luôn được đặt ở vị trí đặc biệt quan trọng. Bài viết này hệ thống hóa lại nguyên tắc này được thể hiện cụ thể như thế nào trong các quy định pháp luật đã được phân tích xuyên suốt loạt bài viết.
1. Cơ sở của nguyên tắc bảo vệ đặc biệt
Nguyên tắc này xuất phát từ nhận thức về vị thế đặc thù của phụ nữ và trẻ em trong nhiều mối quan hệ gia đình phụ nữ thường gánh vác phần lớn công việc chăm sóc gia đình, sinh con, nuôi dạy con, đôi khi phải hy sinh sự nghiệp, thu nhập cá nhân; trẻ em là đối tượng chưa có đầy đủ khả năng tự bảo vệ mình, cần được người lớn và pháp luật bảo vệ đặc biệt trong các quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của các em.
2. Thể hiện trong nguyên tắc chia tài sản
Nguyên tắc “lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập” là minh chứng rõ nét cho việc bảo vệ quyền lợi của người (thường là phụ nữ) đảm nhận vai trò chăm sóc gia đình, không bị thiệt thòi khi phân chia tài sản chỉ vì không trực tiếp tạo ra thu nhập bằng tiền.
3. Thể hiện trong nguyên tắc về quyền nuôi con
Nguyên tắc ưu tiên giao con dưới 36 tháng tuổi cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng (trừ trường hợp mẹ không đủ điều kiện hoặc có thỏa thuận khác phù hợp) đã phân tích ở Hub 3 thể hiện sự quan tâm đặc biệt đến nhu cầu chăm sóc đặc thù của trẻ nhỏ trong giai đoạn đầu đời, đồng thời công nhận vai trò gắn bó đặc biệt giữa mẹ và con trong giai đoạn này.
4. Thể hiện trong quy định về hòa giải, thỏa thuận
Pháp luật quy định rõ: dù là ly hôn thuận tình, thỏa thuận giữa vợ chồng không được xâm phạm quyền lợi chính đáng của vợ và con Tòa án có trách nhiệm xem xét, không mặc nhiên công nhận mọi thỏa thuận nếu có dấu hiệu bất lợi cho phụ nữ, trẻ em.
5. Thể hiện trong quy định về bạo lực gia đình
Các quy định về căn cứ ly hôn liên quan đến bạo lực gia đình, quyền yêu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ khẩn cấp, cũng như việc coi hành vi bạo lực là yếu tố bất lợi khi xem xét quyền nuôi con và tỷ lệ chia tài sản, đều thể hiện sự quan tâm bảo vệ đặc biệt đối với các nạn nhân của bạo lực gia đình, phần lớn là phụ nữ và trẻ em.
Luật Hôn nhân và Gia đình 2014: Những quy định quan trọng cần biết khi ly hôn
6. Thể hiện trong quy định về cấp dưỡng
Việc quy định chặt chẽ về nghĩa vụ cấp dưỡng, các biện pháp cưỡng chế thi hành, thậm chí chế tài hình sự đối với hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng nghiêm trọng nhằm đảm bảo trẻ em dù cha mẹ ly hôn vẫn được đảm bảo đầy đủ về vật chất để phát triển.
7. Thể hiện trong quy định về xem xét nguyện vọng của con
Việc bắt buộc phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 7 tuổi trở lên khi quyết định về quyền nuôi con là minh chứng cho việc pháp luật coi trẻ em không chỉ là “đối tượng” của quyết định mà còn có tiếng nói, được tôn trọng trong quá trình pháp lý ảnh hưởng đến cuộc sống của mình.
8. Thể hiện trong quy định về ly hôn khi vợ đang mang thai hoặc nuôi con nhỏ
Một quy định quan trọng khác cần được biết đến: theo khoản 3 Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình, chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Đây là quy định đặc biệt bảo vệ phụ nữ trong giai đoạn nhạy cảm về sức khỏe, tâm lý (mang thai, sinh nở, chăm sóc con nhỏ), tránh để người chồng lợi dụng thời điểm này để đơn phương chấm dứt hôn nhân, gây bất lợi nghiêm trọng cho người vợ. Lưu ý, quy định này chỉ hạn chế quyền yêu cầu ly hôn của người chồng; người vợ vẫn có quyền yêu cầu ly hôn trong giai đoạn này nếu có nhu cầu, hoặc hai bên vẫn có thể thuận tình ly hôn.
9. Nguyên tắc này có làm mất cân bằng quyền lợi giữa vợ và chồng không?
Cần hiểu đúng: nguyên tắc bảo vệ đặc biệt này không nhằm mục đích tạo ra sự bất công đối với người chồng/cha, mà nhằm cân bằng lại những bất lợi thực tế mà phụ nữ và trẻ em có thể gặp phải trong bối cảnh gia đình, xã hội. Đồng thời, các nguyên tắc pháp luật vẫn đảm bảo tính khách quan, công bằng cho cả hai bên ví dụ nam giới hoàn toàn có thể giành được quyền nuôi con, được bảo vệ quyền lợi tài sản nếu chứng minh được đầy đủ điều kiện, công sức đóng góp theo đúng quy định pháp luật.
10. Luật sư giúp bạn hiểu và vận dụng đúng các nguyên tắc bảo vệ này
Dù bạn là phụ nữ hay nam giới, việc hiểu rõ các nguyên tắc bảo vệ đặc biệt này giúp bạn nắm bắt đúng vị thế pháp lý của mình, từ đó xây dựng chiến lược phù hợp trong quá trình ly hôn. Luật sư ly hôn của chúng tôi cam kết tư vấn khách quan, bảo vệ quyền lợi chính đáng của bạn dựa trên đúng tinh thần và quy định của pháp luật.
Trong nhiều gia đình hiện đại, vấn đề con riêng, con nuôi cũng đặt ra những câu hỏi pháp lý riêng khi cha mẹ ly hôn. Tìm hiểu chi tiết trong bài viết con riêng, con nuôi có quyền lợi gì khi cha mẹ ly hôn.
Xem thêm: Con riêng, con nuôi có quyền lợi gì khi cha mẹ ly hôn?
Luật sư Ly hôn – Thuận tình, Đơn phương ly hôn, Giành quyền nuôi con và Chia tài sản
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
