“Chia đôi tài sản” là cụm từ quen thuộc mà hầu như ai cũng nghe đến khi nói về ly hôn. Nhưng “chia đôi” trong pháp luật không đơn giản là chia 50/50 một cách máy móc. Bài viết này phân tích chi tiết cách áp dụng nguyên tắc này trong thực tiễn.
1. “Chia đôi” là điểm khởi đầu, không phải kết quả cố định
Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố về hoàn cảnh gia đình, công sức đóng góp, bảo vệ lợi ích chính đáng trong sản xuất kinh doanh, và lỗi của mỗi bên. Điều này có nghĩa là 50/50 chỉ là điểm xuất phát để Tòa án xem xét, sau đó sẽ điều chỉnh tăng hoặc giảm tùy theo các yếu tố cụ thể của từng vụ việc.
2. Bốn yếu tố điều chỉnh tỷ lệ chia tài sản
2.1. Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng
Bao gồm các yếu tố như: tình trạng sức khỏe, khả năng lao động, hoàn cảnh kinh tế hiện tại của mỗi bên, ai đang trực tiếp nuôi con (từ đó cần nhiều nguồn lực tài chính hơn để chăm sóc con). Bên gặp khó khăn hơn về hoàn cảnh có thể được xem xét chia tỷ lệ cao hơn.
2.2. Công sức đóng góp vào việc tạo lập, duy trì, phát triển tài sản chung
Đây là yếu tố quan trọng, và pháp luật đặc biệt nhấn mạnh: “lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập”. Điều này có nghĩa là người ở nhà chăm sóc con cái, nội trợ dù không trực tiếp tạo ra thu nhập bằng tiền vẫn được công nhận có đóng góp tương đương vào khối tài sản chung, không bị coi là “không đóng góp gì”.
2.3. Bảo vệ lợi ích chính đáng trong sản xuất, kinh doanh, nghề nghiệp
Nếu việc phân chia một tài sản cụ thể (ví dụ công cụ sản xuất, cơ sở kinh doanh) có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tiếp tục lao động, tạo thu nhập của một bên, Tòa án sẽ cân nhắc để bên đó được ưu tiên nhận tài sản này (kèm theo nghĩa vụ thanh toán giá trị chênh lệch phù hợp cho bên còn lại).
2.4. Lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng
Nếu một bên có lỗi rõ ràng dẫn đến việc ly hôn (như ngoại tình, bạo lực gia đình, phá tán tài sản chung), đây có thể là căn cứ để Tòa án xem xét chia tỷ lệ bất lợi hơn cho bên có lỗi.
3. Ví dụ minh họa về cách áp dụng nguyên tắc
Để dễ hình dung, có thể xem xét một số tình huống giả định (chỉ mang tính minh họa nguyên tắc, không phải công thức tính cố định):
- Nếu người vợ ở nhà nội trợ, chăm sóc con trong suốt thời gian hôn nhân, không đi làm nhưng người chồng đi làm tạo ra tài sản: về nguyên tắc, người vợ vẫn được coi là có đóng góp tương đương (thông qua công sức chăm sóc gia đình), không bị chia tỷ lệ thấp hơn chỉ vì “không có thu nhập bằng tiền”;
- Nếu người chồng có hành vi ngoại tình, phá tán tài sản chung cho người thứ ba: Tòa án có thể xem xét chia tỷ lệ cao hơn cho người vợ để bù đắp phần thiệt hại, đồng thời thể hiện yếu tố “lỗi” trong việc vi phạm nghĩa vụ vợ chồng.
4. “Chia đôi” áp dụng cho tổng giá trị hay từng tài sản cụ thể?
Nguyên tắc chia đôi thường được áp dụng đối với tổng giá trị khối tài sản chung, không nhất thiết phải chia đôi từng tài sản cụ thể theo hiện vật. Ví dụ, nếu vợ chồng có một căn nhà và một khoản tiết kiệm, có thể phân chia theo hướng một bên nhận căn nhà (kèm nghĩa vụ thanh toán chênh lệch), bên còn lại nhận khoản tiết kiệm và phần chênh lệch được thanh toán, miễn là tổng giá trị mỗi bên nhận được tương xứng với tỷ lệ đã được xác định.
5. Có phải luôn luôn tính đến yếu tố “lỗi” không?
Không nhất thiết. Yếu tố lỗi chỉ được xem xét khi có chứng cứ rõ ràng, đủ thuyết phục về hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ vợ chồng. Nếu không có yếu tố lỗi rõ ràng (ví dụ ly hôn do không hợp nhau về quan điểm sống, không có bên nào “sai”), nguyên tắc chia đôi theo tỷ lệ gần bằng nhau (có điều chỉnh theo công sức đóng góp, hoàn cảnh) sẽ được áp dụng là chủ yếu.
Chia tài sản chung khi ly hôn: Nguyên tắc, cách xác định và phương án phân chia
6. Việc chứng minh công sức đóng góp cần chuẩn bị gì?
- Chứng cứ về thu nhập, tài sản do mỗi bên tạo ra trong thời kỳ hôn nhân (nếu có thể phân định);
- Chứng cứ về vai trò chăm sóc gia đình, con cái (nếu là bên chủ yếu đảm nhận việc nội trợ, chăm sóc con);
- Chứng cứ về việc hỗ trợ, tạo điều kiện cho bên kia phát triển sự nghiệp, kinh doanh (ví dụ hỗ trợ vốn ban đầu, chăm sóc gia đình để bên kia toàn tâm phát triển công việc).
7. Trường hợp một bên có “lỗi” nhưng vẫn đóng góp tài chính lớn cho gia đình
Đây là tình huống thực tế phức tạp, đòi hỏi Tòa án phải cân nhắc tổng hòa nhiều yếu tố cùng lúc, không chỉ dựa vào một yếu tố duy nhất. Ví dụ, dù một bên có hành vi ngoại tình (yếu tố lỗi bất lợi), nhưng nếu bên đó vẫn là người đóng góp tài chính chủ yếu để tạo lập khối tài sản chung (yếu tố công sức có lợi), Tòa án sẽ cân đối cả hai yếu tố này để đưa ra tỷ lệ phân chia phù hợp, không đơn thuần chỉ dựa vào một khía cạnh.
8. Lời khuyên khi xây dựng lập luận về tỷ lệ phân chia
- Không nên chỉ tập trung vào việc “tố cáo lỗi” của đối phương mà bỏ qua việc chứng minh công sức đóng góp thực tế của bản thân;
- Chuẩn bị đầy đủ chứng cứ về cả bốn yếu tố (hoàn cảnh, công sức, lợi ích nghề nghiệp, lỗi) để có lập luận toàn diện, thuyết phục;
- Cân nhắc đề xuất tỷ lệ hợp lý dựa trên chứng cứ thực tế, tránh đưa ra yêu cầu quá xa rời thực tế có thể làm giảm uy tín trước Tòa án.
9. Luật sư giúp bạn xây dựng lập luận về tỷ lệ phân chia phù hợp
Việc phân tích, cân đối các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ chia tài sản đòi hỏi kinh nghiệm thực tiễn và kỹ năng lập luận pháp lý vững vàng. Luật sư chia tài sản khi ly hôn của chúng tôi sẽ giúp bạn đánh giá khách quan các yếu tố có lợi và bất lợi, xây dựng chiến lược trình bày thuyết phục để đạt được tỷ lệ phân chia công bằng, bảo vệ tối đa quyền lợi của bạn.
Một trong những yếu tố quan trọng thường bị đánh giá thấp nhưng có ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ phân chia là công sức đóng góp trong việc chăm sóc gia đình. Tìm hiểu chi tiết trong bài viết công sức đóng góp trong gia đình được tính vào tài sản chung ra sao.
Xem thêm: Công sức đóng góp trong gia đình được tính vào tài sản chung ra sao?
Luật sư Ly hôn – Thuận tình, Đơn phương ly hôn, Giành quyền nuôi con và Chia tài sản
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
