Để có thể thực hiện tốt nhiệm vụ bào chữa, pháp luật trao cho người bào chữa một hệ thống quyền năng tố tụng khá đầy đủ, cho phép họ chủ động tham gia vào các hoạt động quan trọng của vụ án. Bài viết tổng hợp chi tiết các quyền này theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015.
1. Cơ sở pháp lý quy định quyền của người bào chữa
Quyền của người bào chữa được quy định cụ thể tại Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, nhằm bảo đảm người bào chữa có đủ công cụ pháp lý cần thiết để thực hiện hiệu quả việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội trong suốt quá trình tố tụng.
2. Quyền gặp, hỏi người bị buộc tội
Người bào chữa có quyền gặp, hỏi người bị buộc tội mà mình bào chữa; có mặt khi lấy lời khai của người bị bắt, bị tạm giữ, khi hỏi cung bị can và nếu người có thẩm quyền tiến hành lấy lời khai, hỏi cung đồng ý thì được hỏi người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can. Sau mỗi lần lấy lời khai, hỏi cung của người có thẩm quyền kết thúc thì người bào chữa có thể hỏi người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can.
3. Quyền có mặt trong các hoạt động điều tra khác
Người bào chữa có quyền có mặt trong hoạt động đối chất, nhận dạng, nhận biết giọng nói và hoạt động điều tra khác theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự, giúp giám sát tính khách quan, hợp pháp của các hoạt động thu thập chứng cứ liên quan đến thân chủ.
4. Quyền được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng báo trước
Người bào chữa có quyền được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng báo trước về thời gian, địa điểm lấy lời khai, hỏi cung và thời gian, địa điểm tiến hành hoạt động điều tra khác theo quy định, giúp người bào chữa chủ động sắp xếp thời gian tham gia đầy đủ.
5. Quyền xem biên bản về hoạt động tố tụng có sự tham gia của mình
Người bào chữa có quyền xem biên bản về hoạt động tố tụng có sự tham gia của mình, quyết định tố tụng liên quan đến người mà mình bào chữa, nhằm nắm bắt đầy đủ diễn biến, kết quả của các hoạt động tố tụng đã tham gia.
Quyền của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo theo pháp luật tố tụng hình sự
6. Quyền đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng
Nếu có căn cứ cho rằng người tiến hành tố tụng (Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán, Hội thẩm) không vô tư, khách quan khi thực hiện nhiệm vụ, người bào chữa có quyền đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật.
7. Quyền thu thập, đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu
Người bào chữa có quyền thu thập, đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu; kiểm tra, đánh giá và trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá, giúp bổ sung các yếu tố có lợi cho việc bào chữa.
8. Quyền đọc, ghi chép, sao chụp tài liệu trong hồ sơ vụ án
Sau khi kết thúc điều tra, người bào chữa có quyền đọc, ghi chép và sao chụp những tài liệu trong hồ sơ vụ án liên quan đến việc bào chữa từ khi kết thúc điều tra, đây là quyền quan trọng giúp luật sư nghiên cứu toàn diện vụ án để chuẩn bị chiến lược bào chữa tại phiên tòa.
9. Quyền tham gia hỏi, tranh luận tại phiên tòa và các quyền tố tụng khác
Người bào chữa có quyền tham gia hỏi, tranh luận tại phiên tòa; khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng; kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án nếu bị cáo là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất theo quy định.
10. Câu hỏi thường gặp
Người bào chữa có quyền từ chối cung cấp thông tin bất lợi cho thân chủ không?
Người bào chữa có nghĩa vụ nghề nghiệp bảo vệ quyền lợi thân chủ trong khuôn khổ pháp luật, không có nghĩa vụ chủ động cung cấp thông tin bất lợi, nhưng cũng không được có hành vi vi phạm pháp luật để che giấu chứng cứ.
Người bào chữa có được từ chối tiếp tục bào chữa giữa chừng không?
Có thể trong một số trường hợp theo quy định, nhưng cần tuân thủ đúng quy tắc đạo đức nghề nghiệp và thủ tục thông báo phù hợp để không gây bất lợi cho thân chủ.
Quyền của người bào chữa có bị hạn chế trong vụ án về an ninh quốc gia không?
Có thể có một số hạn chế đặc thù theo quy định pháp luật đối với các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia, nhưng đây là ngoại lệ, không áp dụng cho đa số vụ án thông thường.
Xem thêm: Quyền yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng
Luật sư Hình sự – Bào chữa, bảo vệ quyền lợi trong các vụ án hình sự
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
