Khái niệm “hôn ước” hay thỏa thuận tài sản trước hôn nhân không còn xa lạ tại Việt Nam, đặc biệt với các cặp đôi có tài sản riêng đáng kể trước khi kết hôn. Bài viết này phân tích chi tiết giá trị pháp lý và cách thức lập thỏa thuận này.
1. Cơ sở pháp lý: Chế độ tài sản theo thỏa thuận
Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 lần đầu tiên chính thức ghi nhận chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận (Điều 47-50), bên cạnh chế độ tài sản theo luật định (chế độ mặc định nếu không có thỏa thuận). Theo đó, trong trường hợp hai bên kết hôn lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận thì thỏa thuận này phải được lập bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực trước khi kết hôn. Chế độ tài sản này bắt đầu có hiệu lực kể từ ngày đăng ký kết hôn.
2. Thỏa thuận có thể quy định những nội dung gì?
Vợ chồng có thể thỏa thuận về:
- Tài sản giữa vợ và chồng bao gồm tài sản chung và tài sản riêng, hoặc tất cả tài sản đều thuộc sở hữu chung, hoặc tất cả tài sản đều thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng;
- Xác định tài sản chung, tài sản riêng của vợ, chồng;
- Quyền, nghĩa vụ của vợ chồng đối với tài sản chung, tài sản riêng và giao dịch có liên quan; tài sản để đảm bảo nhu cầu thiết yếu của gia đình;
- Điều kiện, thủ tục và nguyên tắc phân chia tài sản khi chấm dứt chế độ tài sản này (ví dụ khi ly hôn).
3. Điều kiện để thỏa thuận có hiệu lực pháp lý
- Phải được lập bằng văn bản, có công chứng hoặc chứng thực trước khi đăng ký kết hôn;
- Nội dung thỏa thuận không được vi phạm nghiêm trọng quyền được cấp dưỡng, quyền được thừa kế và các quyền, lợi ích hợp pháp khác của cha, mẹ, con và các thành viên khác của gia đình;
- Không trái với các nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn nhân gia đình theo quy định pháp luật;
- Thỏa thuận có hiệu lực kể từ ngày đăng ký kết hôn, nếu không đăng ký kết hôn thì thỏa thuận này không có giá trị.
4. Thỏa thuận có thể bị vô hiệu trong trường hợp nào?
Thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng có thể bị Tòa án tuyên bố vô hiệu một phần hoặc toàn bộ theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc người có quyền, lợi ích liên quan nếu:
- Không tuân thủ điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự nói chung (chủ thể không có năng lực hành vi dân sự phù hợp, vi phạm điều cấm, nội dung không rõ ràng…);
- Vi phạm nghiêm trọng quyền được cấp dưỡng, quyền được thừa kế và quyền, lợi ích hợp pháp khác của cha, mẹ, con và thành viên khác của gia đình;
- Nội dung thỏa thuận vi phạm nghiêm trọng quyền được sống, quyền được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín của vợ, chồng, con và thành viên khác trong gia đình.
5. Thỏa thuận này có thể sửa đổi, bổ sung sau khi kết hôn không?
Có. Trong thời kỳ hôn nhân, vợ chồng có quyền sửa đổi, bổ sung thỏa thuận về chế độ tài sản. Việc sửa đổi, bổ sung cũng phải được lập thành văn bản có công chứng hoặc chứng thực theo quy định pháp luật, tương tự như khi lập thỏa thuận ban đầu.
Chia tài sản chung khi ly hôn: Nguyên tắc, cách xác định và phương án phân chia
6. Nếu không lập thỏa thuận trước hôn nhân, tài sản được xử lý theo chế độ nào?
Nếu vợ chồng không lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận (không lập văn bản thỏa thuận trước khi kết hôn), tài sản của vợ chồng sẽ được xác định theo chế độ tài sản theo luật định tức là áp dụng các quy định mặc định về tài sản chung, tài sản riêng như đã phân tích trong các bài viết trước (Điều 33, 43 Luật Hôn nhân và Gia đình).
7. Ưu điểm của việc lập thỏa thuận tài sản trước hôn nhân
- Minh bạch, rõ ràng ngay từ đầu về quyền sở hữu tài sản, tránh tranh chấp phức tạp về sau nếu xảy ra ly hôn;
- Bảo vệ tài sản riêng, đặc biệt hữu ích cho những người có tài sản lớn trước khi kết hôn, hoặc có kế hoạch kinh doanh cần bảo vệ tài sản độc lập;
- Chủ động trong việc quản lý tài chính gia đình, xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn của mỗi bên;
- Giảm thiểu xung đột, tranh chấp nếu không may hôn nhân đổ vỡ, vì các nguyên tắc phân chia đã được thống nhất từ trước.
8. Những lưu ý khi lập thỏa thuận tài sản trước hôn nhân
- Nội dung cần được soạn thảo chi tiết, rõ ràng, tránh những điều khoản mơ hồ dễ gây tranh cãi về sau;
- Cần cân nhắc kỹ đến quyền lợi của con cái trong tương lai, tránh thỏa thuận có thể bị coi là vi phạm quyền lợi của con;
- Nên có sự tư vấn pháp lý chuyên nghiệp khi soạn thảo, đảm bảo thỏa thuận tuân thủ đúng quy định pháp luật, tránh bị tuyên vô hiệu sau này;
- Cần thực hiện đúng thủ tục công chứng hoặc chứng thực theo quy định để thỏa thuận có giá trị pháp lý.
9. Thỏa thuận tài sản trước hôn nhân có phổ biến tại Việt Nam không?
So với một số quốc gia phương Tây, thỏa thuận tài sản trước hôn nhân (hôn ước) tại Việt Nam vẫn còn tương đối mới mẻ, chưa thực sự phổ biến trong văn hóa hôn nhân truyền thống. Tuy nhiên, xu hướng này đang dần được quan tâm nhiều hơn, đặc biệt với các cặp đôi có tài sản lớn, có hoạt động kinh doanh riêng, hoặc các cặp đôi tái hôn có tài sản, con riêng từ cuộc hôn nhân trước cần được bảo vệ rõ ràng.
10. Luật sư tư vấn soạn thảo thỏa thuận tài sản trước hôn nhân
Việc lập thỏa thuận tài sản trước hôn nhân đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng để vừa đảm bảo tính pháp lý chặt chẽ, vừa phù hợp với hoàn cảnh, mong muốn thực tế của cả hai bên. Luật sư ly hôn của chúng tôi sẵn sàng tư vấn, hỗ trợ soạn thảo thỏa thuận tài sản trước hôn nhân đúng quy định pháp luật, bảo vệ quyền lợi chính đáng của bạn ngay từ khi bắt đầu cuộc hôn nhân, đồng thời tư vấn cả các vấn đề liên quan nếu không may cần áp dụng khi ly hôn sau này.
Sau khi đã có kết quả phân chia tài sản, dù thông qua thỏa thuận hay quyết định của Tòa án, bước cuối cùng cần thực hiện là các thủ tục hành chính để chính thức chuyển quyền sở hữu. Tìm hiểu chi tiết trong bài viết thủ tục sang tên tài sản sau khi có bản án ly hôn.
Xem thêm: Thủ tục sang tên tài sản sau khi có bản án ly hôn
Luật sư Ly hôn – Thuận tình, Đơn phương ly hôn, Giành quyền nuôi con và Chia tài sản
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
