Trả lời nhanh: Để công chứng di chúc, người lập di chúc trực tiếp đến tổ chức hành nghề công chứng, xuất trình giấy tờ tùy thân và giấy tờ về tài sản, tuyên bố nội dung di chúc để công chứng viên ghi chép hoặc đọc lại bản di chúc đã soạn sẵn, sau đó ký tên trước mặt công chứng viên. Quy trình thường hoàn tất trong ngày nếu hồ sơ đầy đủ.
Tổng quan về thủ tục công chứng di chúc
Công chứng di chúc là hình thức đảm bảo giá trị pháp lý cao nhất cho di chúc, giúp giảm thiểu tối đa rủi ro tranh chấp về tính xác thực, năng lực hành vi và ý chí tự nguyện của người lập di chúc sau này. Theo Điều 636 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có thể yêu cầu công chứng hoặc chứng thực bản di chúc.
Nguyên tắc chung khi công chứng di chúc:
- Người lập di chúc phải tự mình yêu cầu công chứng di chúc, không được ủy quyền cho người khác thực hiện thay;
- Công chứng viên phải trực tiếp gặp người lập di chúc, kiểm tra năng lực hành vi dân sự và xác định người lập di chúc hoàn toàn minh mẫn, sáng suốt, tự nguyện;
- Nếu người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì cần có người làm chứng.
Cách lập di chúc hợp pháp mới nhất
Cơ sở pháp lý
- Điều 635 Bộ luật Dân sự 2015: di chúc có công chứng hoặc chứng thực.
- Điều 636 Bộ luật Dân sự 2015: thủ tục lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc UBND cấp xã.
- Điều 637 Bộ luật Dân sự 2015: người không được công chứng, chứng thực di chúc (bao gồm người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc; người có cha, mẹ, vợ, chồng, con là người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật; người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc).
- Luật Công chứng 2014: quy định chung về thẩm quyền, trình tự công chứng.
Quy trình xử lý và hồ sơ chuẩn bị
Bước 1: Tiếp nhận và chuẩn bị hồ sơ giấy tờ
- Giấy tờ tùy thân (CCCD/hộ chiếu) của người lập di chúc;
- Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu/sử dụng đối với tài sản được định đoạt trong di chúc (sổ đỏ, sổ tiết kiệm, giấy đăng ký xe, giấy chứng nhận cổ phần…);
- Dự thảo nội dung di chúc (nếu đã chuẩn bị trước) hoặc thông tin để công chứng viên soạn thảo tại chỗ;
- Thông tin đầy đủ (họ tên, ngày sinh, CCCD, địa chỉ) của người/tổ chức được chỉ định hưởng di sản.
Bước 2: Nộp hồ sơ và cơ quan có thẩm quyền
- Người lập di chúc đến trực tiếp Văn phòng/Phòng công chứng bất kỳ (không giới hạn theo nơi cư trú hay nơi có tài sản), xuất trình đầy đủ giấy tờ.
- Công chứng viên kiểm tra năng lực hành vi dân sự, xác nhận sự minh mẫn, tự nguyện của người lập di chúc thông qua trao đổi trực tiếp.
- Người lập di chúc tuyên bố nội dung di chúc; công chứng viên ghi chép lại hoặc đọc lại bản dự thảo di chúc để người lập di chúc xác nhận đúng ý chí của mình.
- Người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt công chứng viên (nếu không tự đọc, tự viết được thì cần có 2 người làm chứng theo Điều 634, 636).
- Công chứng viên ghi lời chứng, ký tên, đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng vào di chúc.
- Có thể lựa chọn gửi giữ di chúc tại chính tổ chức hành nghề công chứng đó để đảm bảo an toàn, tránh thất lạc (Điều 641 Bộ luật Dân sự 2015).
Rủi ro pháp lý thường gặp & Giải pháp từ Luật sư
Rủi ro phổ biến là người lập di chúc nhờ chính người thừa kế (ví dụ con cái) đưa đi công chứng và có mặt trong suốt quá trình, tạo nghi ngờ về tính khách quan, tự nguyện của việc lập di chúc, dễ bị các đồng thừa kế khác khởi kiện sau này với lý do bị tác động, cưỡng ép. Ngoài ra, việc chọn công chứng viên có quan hệ với người thừa kế (thuộc trường hợp bị cấm tại Điều 637) sẽ khiến di chúc bị vô hiệu về mặt hình thức công chứng.
Giải pháp: Luật sư tư vấn quy trình công chứng minh bạch, khách quan (khuyến nghị người lập di chúc đến công chứng một mình hoặc với người không có quyền lợi liên quan), đồng thời hỗ trợ chuẩn bị nội dung di chúc rõ ràng, đầy đủ trước khi đến công chứng để rút ngắn thời gian xử lý.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Công chứng di chúc mất bao nhiêu tiền?
Phí công chứng di chúc thường ở mức phí cố định cho loại việc không có giá ngạch theo biểu phí công chứng của Bộ Tài chính, không phụ thuộc vào giá trị tài sản được định đoạt.
Có thể công chứng di chúc tại nhà nếu người lập di chúc không đi lại được không?
Có. Công chứng viên có thể thực hiện công chứng ngoài trụ sở (tại nhà riêng, bệnh viện) trong trường hợp người yêu cầu công chứng là người già yếu, không thể đi lại được, thường phát sinh thêm chi phí đi lại theo thỏa thuận.
Người làm chứng cho di chúc công chứng có bắt buộc không?
Không bắt buộc trong mọi trường hợp; chỉ bắt buộc khi người lập di chúc không đọc được, không nghe được, không ký hoặc không điểm chỉ được, theo quy định tại Điều 636, 634 Bộ luật Dân sự 2015.
Xem thêm: Chi phí công chứng di chúc tại nhà hết bao nhiêu tiền?
Dịch vụ Luật sư Thừa kế VN-LAW
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
