Sau khi bản án đã có hiệu lực pháp luật (kể cả bản án phúc thẩm), trong một số trường hợp đặc biệt, pháp luật vẫn cho phép xem xét lại thông qua thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm. Bài viết này phân tích chi tiết hai thủ tục đặc biệt này.
1. Giám đốc thẩm và tái thẩm là gì?
Đây là hai thủ tục đặc biệt, không phải là một cấp xét xử thông thường như sơ thẩm hay phúc thẩm, mà là thủ tục xem xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật khi có căn cứ cho thấy có vi phạm pháp luật nghiêm trọng (giám đốc thẩm) hoặc có tình tiết mới quan trọng (tái thẩm) có thể làm thay đổi cơ bản nội dung vụ án.
2. Căn cứ để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm
Bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm khi có một trong các căn cứ: kết luận trong bản án, quyết định không phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự; có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng làm cho đương sự không thực hiện được quyền, nghĩa vụ tố tụng của mình, dẫn đến quyền, lợi ích hợp pháp của họ không được bảo vệ; có sai lầm trong việc áp dụng pháp luật dẫn đến việc ra bản án, quyết định không đúng gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự.
3. Căn cứ để kháng nghị theo thủ tục tái thẩm
Bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị theo thủ tục tái thẩm khi có một trong các căn cứ: mới phát hiện được tình tiết quan trọng của vụ án mà đương sự đã không thể biết được trong quá trình giải quyết vụ án; có cơ sở chứng minh kết luận của người giám định, lời dịch của người phiên dịch không đúng sự thật hoặc có giả mạo chứng cứ; Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Kiểm sát viên cố ý làm sai lệch hồ sơ vụ án hoặc cố ý kết luận trái pháp luật; bản án, quyết định của Tòa án hoặc quyết định của cơ quan nhà nước mà Tòa án căn cứ vào đó để giải quyết vụ án đã bị hủy bỏ.
4. Sự khác biệt cốt lõi giữa giám đốc thẩm và tái thẩm
| Tiêu chí | Giám đốc thẩm | Tái thẩm |
|---|---|---|
| Bản chất | Xem xét lại do có sai lầm, vi phạm trong quá trình xét xử trước đó | Xem xét lại do phát sinh tình tiết mới mà trước đó không biết được |
| Thời điểm căn cứ phát sinh | Đã tồn tại tại thời điểm xét xử nhưng bị bỏ sót, sai sót | Phát sinh hoặc phát hiện sau khi bản án đã có hiệu lực |
5. Ai có quyền kháng nghị?
Khác với kháng cáo (quyền của đương sự), quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm thuộc về những người có thẩm quyền theo quy định pháp luật, thường là: Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, và một số chức danh có thẩm quyền khác tùy theo cấp xét xử của bản án, quyết định bị xem xét.
Kháng cáo bản án ly hôn và thi hành án: Thủ tục, thời hạn cần biết
6. Đương sự có thể yêu cầu xem xét theo thủ tục này không?
Đương sự không có quyền trực tiếp “kháng nghị” theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm, nhưng có quyền đề nghị, kiến nghị bằng văn bản đến người có thẩm quyền kháng nghị (Chánh án, Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền tương ứng) để xem xét, phát hiện vi phạm hoặc tình tiết mới, từ đó người có thẩm quyền sẽ xem xét, quyết định có ban hành kháng nghị hay không.
7. Thời hạn kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm
Thời hạn kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm là 03 năm, kể từ ngày bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, trừ một số trường hợp đặc biệt có thể được gia hạn theo quy định (ví dụ khi đương sự đã có đơn đề nghị theo đúng thời hạn quy định nhưng chưa được xem xét, giải quyết).
8. Thời hạn kháng nghị theo thủ tục tái thẩm
Thời hạn kháng nghị theo thủ tục tái thẩm là 01 năm, kể từ ngày người có thẩm quyền kháng nghị biết được căn cứ để kháng nghị theo thủ tục tái thẩm.
9. Quy trình xem xét, giải quyết
Nếu có kháng nghị hợp lệ, vụ án sẽ được đưa ra xem xét tại Ủy ban Thẩm phán hoặc Hội đồng Thẩm phán (tùy theo cấp bản án, quyết định bị kháng nghị) để xem xét, quyết định: giữ nguyên bản án, quyết định đã có hiệu lực; hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực để xét xử sơ thẩm hoặc phúc thẩm lại; hoặc hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực và đình chỉ giải quyết vụ án (tùy tình huống cụ thể theo quy định pháp luật).
10. Có nên theo đuổi thủ tục này không?
Đây là thủ tục đặc biệt, có điều kiện áp dụng rất chặt chẽ, không phải là “cấp xét xử thứ ba” thông thường mà mọi bên thua kiện đều có thể tự động yêu cầu. Việc theo đuổi thủ tục này đòi hỏi phải có căn cứ vững chắc, thuyết phục về vi phạm nghiêm trọng hoặc tình tiết mới thực sự quan trọng. Nếu không có căn cứ đủ mạnh, khả năng thành công sẽ rất thấp, trong khi thời gian, chi phí theo đuổi có thể kéo dài đáng kể.
Luật sư ly hôn của chúng tôi sẽ giúp bạn đánh giá khách quan liệu tình huống của bạn có đủ căn cứ để đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm hay không, đồng thời hỗ trợ soạn thảo văn bản đề nghị, kiến nghị gửi đến người có thẩm quyền một cách thuyết phục, đúng quy định pháp luật.
Sau khi hiểu rõ các thủ tục đặc biệt này, một câu hỏi quan trọng khác cần nắm rõ là thời điểm chính xác bản án ly hôn có hiệu lực pháp luật. Tìm hiểu chi tiết trong bài viết bản án ly hôn có hiệu lực pháp luật khi nào.
Xem thêm: Bản án ly hôn có hiệu lực pháp luật khi nào?
Luật sư Ly hôn – Thuận tình, Đơn phương ly hôn, Giành quyền nuôi con và Chia tài sản
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
