Một bản di chúc dù được lập đúng pháp luật vẫn có thể mất giá trị thực tế nếu bị thất lạc, hư hỏng hoặc bị người khác cố ý tiêu hủy. Việc lựa chọn nơi lưu giữ an toàn là bước cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng trong quá trình lập di chúc.
Quyền gửi giữ di chúc theo quy định pháp luật
Điều 641 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: người lập di chúc có thể yêu cầu tổ chức hành nghề công chứng lưu giữ hoặc gửi người khác lưu giữ bản di chúc của mình. Đây là quyền chủ động của người lập di chúc, không bị giới hạn hình thức di chúc (có thể áp dụng cho cả di chúc đã công chứng lẫn di chúc viết tay, di chúc có người làm chứng).
Đối với di chúc được lập trực tiếp tại tổ chức hành nghề công chứng, việc lưu giữ thường được thực hiện mặc định theo quy trình lưu trữ hồ sơ công chứng của tổ chức đó, không cần yêu cầu riêng. Đối với di chúc viết tay hoặc di chúc có người làm chứng lập bên ngoài, người lập di chúc có thể chủ động mang đến tổ chức công chứng để yêu cầu lưu giữ, dù di chúc đó không nhất thiết phải công chứng lại.
Cách lập di chúc hợp pháp mới nhất
Thủ tục gửi giữ di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng
Bước 1: Liên hệ tổ chức hành nghề công chứng
Người lập di chúc mang theo di chúc (bản gốc) cùng căn cước công dân đến tổ chức hành nghề công chứng, trình bày yêu cầu gửi giữ.
Bước 2: Kiểm tra tính hợp lệ của di chúc
Tổ chức công chứng có thể kiểm tra sơ bộ hình thức di chúc, tuy nhiên việc gửi giữ không đồng nghĩa với việc công chứng viên xác nhận tính hợp pháp về nội dung, hình thức của di chúc đó (trừ khi khách hàng có yêu cầu công chứng đồng thời).
Bước 3: Lập giấy biên nhận gửi giữ
Tổ chức công chứng lập biên bản, giấy biên nhận việc gửi giữ di chúc, ghi rõ thông tin người gửi giữ, tình trạng di chúc tại thời điểm nhận, các điều kiện về việc bảo mật, thời điểm trả lại hoặc công bố.
Bước 4: Nhận giấy biên nhận và lưu giữ thông tin
Người lập di chúc giữ giấy biên nhận này, nên thông báo cho người thân tin cậy hoặc luật sư biết về nơi gửi giữ để thuận tiện tra cứu khi cần thiết.
Trách nhiệm bảo mật và bảo quản của tổ chức nhận gửi giữ
Tổ chức hoặc cá nhân nhận gửi giữ di chúc có trách nhiệm: giữ bí mật tuyệt đối nội dung di chúc trong suốt thời gian người lập di chúc còn sống, không được tiết lộ cho bất kỳ ai (kể cả người thân) khi chưa có yêu cầu hợp pháp; bảo quản, giữ gìn di chúc, tránh hư hỏng, mất mát; thông báo cho người thừa kế biết việc lập di chúc và nơi lưu giữ khi biết người lập di chúc bị bệnh hiểm nghèo, có nguy cơ qua đời (nếu người này được người lập di chúc chỉ định làm nhiệm vụ này); giao lại di chúc cho người thừa kế hoặc người có thẩm quyền theo đúng yêu cầu và quy định pháp luật khi người lập di chúc qua đời.
Có nên gửi giữ di chúc tại ngân hàng không?
Mặc dù pháp luật hiện hành không có quy định riêng, cụ thể về việc lưu giữ di chúc tại ngân hàng, trên thực tế nhiều người vẫn lựa chọn phương án lưu bản sao có chứng thực hoặc thậm chí bản gốc di chúc trong hộp ký gửi an toàn (safe deposit box) tại các ngân hàng có cung cấp dịch vụ này.
Đây là giải pháp bổ sung mang tính vật lý, giúp bảo vệ di chúc khỏi hỏa hoạn, trộm cắp, thiên tai tại nhà riêng, tuy nhiên cần lưu ý: dịch vụ ký gửi tại ngân hàng chỉ đóng vai trò lưu trữ vật lý an toàn, không có chức năng pháp lý về việc “công bố” hay “xác nhận nội dung” như tổ chức hành nghề công chứng; và người thừa kế cần biết thông tin về việc có hộp ký gửi này cũng như thủ tục để tiếp cận, mở hộp ký gửi đó sau khi người lập di chúc qua đời (thường cần giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quyền thừa kế theo quy định của từng ngân hàng).
VN-LAW khuyến nghị nên ưu tiên gửi giữ tại tổ chức hành nghề công chứng vì có đầy đủ cơ chế pháp lý rõ ràng về trách nhiệm bảo mật, công bố; việc gửi giữ tại ngân hàng chỉ nên xem là giải pháp lưu trữ bản sao bổ sung, tăng cường an toàn.
Chi phí gửi giữ di chúc
Mức phí gửi giữ di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng thường là một khoản phí nhỏ, cố định theo quy định hoặc theo biểu phí dịch vụ của từng tổ chức, độc lập với phí công chứng (nếu có). Đối với dịch vụ hộp ký gửi tại ngân hàng, mức phí thường được tính theo năm, tùy thuộc vào kích thước hộp và chính sách của từng ngân hàng.
Xem thêm: Con đã thành niên có được hưởng thừa kế không phụ thuộc di chúc?
Dịch vụ Luật sư Thừa kế VN-LAW
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
