Khi bị vợ hoặc chồng khởi kiện ly hôn, không ít người rơi vào trạng thái bị động, lo lắng vì không biết mình có những quyền gì và cần chuẩn bị gì để bảo vệ lợi ích chính đáng của bản thân. Bài viết này cung cấp hướng dẫn toàn diện dành cho người ở vị trí bị đơn trong vụ án ly hôn.
1. Bị đơn có quyền gì trong vụ án ly hôn?
Theo quy định tố tụng dân sự, bị đơn có đầy đủ các quyền tố tụng quan trọng, bao gồm:
- Quyền được biết về nội dung khởi kiện: nhận được thông báo thụ lý, bản sao đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo (trừ tài liệu bảo mật theo quy định);
- Quyền trình bày ý kiến, phản đối yêu cầu khởi kiện: có thể đồng ý, không đồng ý toàn bộ hoặc một phần yêu cầu của nguyên đơn;
- Quyền đưa ra yêu cầu phản tố (nếu có yêu cầu độc lập liên quan đến vụ án, ví dụ yêu cầu về tài sản riêng của mình);
- Quyền cung cấp chứng cứ, chứng minh cho các yêu cầu, phản đối của mình;
- Quyền tham gia hòa giải, phiên tòa, trình bày, tranh luận để bảo vệ quyền lợi;
- Quyền kháng cáo nếu không đồng ý với bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm;
- Quyền nhờ luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.
2. Các bước cần thực hiện khi nhận được thông báo bị khởi kiện ly hôn
Bước 1: Đọc kỹ nội dung đơn khởi kiện và tài liệu kèm theo
Xác định rõ yêu cầu cụ thể của nguyên đơn: chỉ yêu cầu ly hôn, hay có kèm yêu cầu về quyền nuôi con, chia tài sản. Xem xét căn cứ, chứng cứ mà nguyên đơn đưa ra để đánh giá mức độ ảnh hưởng.
Bước 2: Chuẩn bị ý kiến, quan điểm của bản thân
Xác định rõ quan điểm của mình về việc ly hôn (đồng ý hay không đồng ý), về quyền nuôi con (mong muốn trực tiếp nuôi con hay không, lý do), về tài sản (có tài sản riêng cần chứng minh, có tài sản chung cần đề xuất phương án chia).
Bước 3: Thu thập chứng cứ, tài liệu hỗ trợ
Nếu không đồng ý với các yêu cầu của nguyên đơn, cần chuẩn bị chứng cứ để phản bác hoặc bảo vệ quan điểm của mình, ví dụ chứng cứ về điều kiện nuôi con tốt hơn, chứng cứ về nguồn gốc tài sản riêng, chứng cứ phản bác căn cứ ly hôn mà nguyên đơn đưa ra.
Bước 4: Tham gia đầy đủ các buổi làm việc theo triệu tập
Việc vắng mặt không lý do chính đáng có thể khiến Tòa án xét xử vắng mặt, ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ quyền lợi của bị đơn.
3. Bị đơn có quyền yêu cầu phản tố không?
Có. Nếu bị đơn có yêu cầu độc lập liên quan đến vụ án (ví dụ yêu cầu về quyền nuôi con khác với đề xuất của nguyên đơn, yêu cầu chia tài sản theo phương án khác, hoặc yêu cầu về khoản cấp dưỡng), bị đơn có quyền đưa ra yêu cầu phản tố để Tòa án xem xét, giải quyết đồng thời trong cùng vụ án, tránh phải khởi kiện một vụ án riêng biệt sau này.
4. Bị đơn không đồng ý ly hôn thì cần làm gì?
Nếu bị đơn cho rằng mâu thuẫn vợ chồng chưa đến mức trầm trọng, đời sống chung vẫn có thể duy trì, cần:
- Trình bày rõ quan điểm này tại các buổi làm việc, hòa giải và phiên tòa;
- Đưa ra chứng cứ, lập luận phản bác các căn cứ mà nguyên đơn đưa ra (ví dụ giải thích rõ về những tình tiết bị hiểu lầm, hoặc chứng minh mâu thuẫn chỉ là nhất thời);
- Thể hiện thiện chí hàn gắn, đề xuất phương án cải thiện mối quan hệ nếu thực sự mong muốn duy trì hôn nhân.
Lưu ý rằng, như đã phân tích ở các bài viết trước, việc bị đơn không đồng ý không đương nhiên ngăn được việc ly hôn nếu nguyên đơn có đủ căn cứ pháp lý, do đó, bị đơn cần tập trung vào việc đưa ra chứng cứ, lập luận thuyết phục thay vì chỉ đơn thuần bày tỏ sự không đồng ý.
5. Bảo vệ quyền nuôi con với tư cách bị đơn
Nếu mong muốn được trực tiếp nuôi con, bị đơn cần chuẩn bị chứng cứ chứng minh mình có đủ điều kiện tốt hơn để chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, bao gồm: điều kiện kinh tế, chỗ ở ổn định, thời gian chăm sóc, môi trường sống, mối quan hệ tình cảm với con. Đồng thời, nếu có căn cứ cho thấy nguyên đơn không đủ điều kiện phù hợp, cần trình bày, cung cấp chứng cứ một cách khách quan, tránh những cáo buộc thiếu căn cứ có thể gây bất lợi ngược lại.
Ly hôn đơn phương: Căn cứ, thủ tục và cách xử lý khi đối phương không hợp tác
6. Bảo vệ quyền lợi tài sản với tư cách bị đơn
Cần rà soát, phân loại rõ tài sản chung và tài sản riêng của mình, chuẩn bị giấy tờ chứng minh nguồn gốc tài sản riêng (nếu có) như: giấy tờ được tặng cho riêng, thừa kế riêng, tài sản có trước hôn nhân. Đối với tài sản chung, cần chuẩn bị đề xuất phương án phân chia hợp lý dựa trên công sức đóng góp, nhu cầu sử dụng thực tế của bản thân.
7. Có nên thuê luật sư khi ở vị trí bị đơn không?
Rất nên, đặc biệt khi vụ án có tranh chấp phức tạp về quyền nuôi con hoặc tài sản có giá trị lớn. Nhiều người có tâm lý “bị động” khi ở vị trí bị đơn, nhưng thực tế, bị đơn hoàn toàn có đầy đủ các quyền tố tụng để chủ động bảo vệ quyền lợi của mình nếu được tư vấn, hỗ trợ đúng cách.
Luật sư bảo vệ quyền lợi bị đơn trong vụ án ly hôn sẽ giúp bạn:
- Đánh giá đúng tình huống, xây dựng chiến lược bảo vệ phù hợp;
- Soạn thảo ý kiến phản đối, yêu cầu phản tố (nếu cần) đúng quy định pháp luật;
- Thu thập, củng cố chứng cứ để bảo vệ quyền nuôi con và tài sản;
- Đại diện tham gia tố tụng, tranh luận tại phiên tòa để bảo vệ quyền lợi tối đa.
Nếu bạn đang là bị đơn trong một vụ án ly hôn và cần được tư vấn, hỗ trợ pháp lý, hãy liên hệ với đội ngũ luật sư của chúng tôi ngay từ khi nhận được thông báo thụ lý để có đủ thời gian chuẩn bị tốt nhất.
Trong một số trường hợp, sau khi vụ án đã được thụ lý theo hướng đơn phương, hai bên vẫn có thể đạt được sự đồng thuận và chuyển hướng giải quyết. Tìm hiểu thêm trong bài viết ly hôn đơn phương có thể chuyển thành thuận tình không.
Xem thêm: Ly hôn đơn phương có thể chuyển thành thuận tình không?
Luật sư Ly hôn – Thuận tình, Đơn phương ly hôn, Giành quyền nuôi con và Chia tài sản
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
