Nội dung được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy – Thành viên của Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Cập nhật 18/11/2026
Từ ngày 01/01/2027, di chúc thông thường vẫn không bắt buộc công chứng: bạn vẫn có thể tự viết tay di chúc hợp pháp như hiện nay. Luật Công chứng sửa đổi chỉ giữ yêu cầu công chứng đối với di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc người không biết chữ, và các văn bản phân chia di sản là nhà đất. Nói cách khác, mốc 2027 không có nghĩa là “bỏ công chứng” cho mọi giấy tờ thừa kế.
Bài viết dưới đây tóm tắt những thay đổi của Luật Công chứng sửa đổi 2026 mà người đang lập di chúc hoặc chuẩn bị khai nhận di sản cần biết. Nếu gia đình bạn đang có hồ sơ cụ thể, đội ngũ luật sư VN-LAW.VN có dịch vụ tư vấn di chúc và phân chia di sản thừa kế tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh.
Luật Công chứng sửa đổi 2026 thay đổi gì từ 01/01/2027?
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng (Luật số 04/2026/QH16) được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2027. Luật này không thay thế Luật Công chứng 2024 (đang có hiệu lực từ 01/7/2025) mà chỉ sửa một số điều.
Thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở Điều 3 về giao dịch phải công chứng. Thay vì để các nghị định của Chính phủ tự bổ sung giao dịch phải công chứng, luật mới đặt ra tiêu chí chung: giao dịch chỉ bắt buộc công chứng khi được luật quy định và có tính chất quan trọng, đòi hỏi mức độ an toàn pháp lý cao. Theo thông tin từ Bộ Tư pháp, cách tiếp cận này làm giảm 06 loại giao dịch đang phải công chứng theo các nghị định.
Những thay đổi khác người dân nên biết:
- Công chứng viên do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh bổ nhiệm, thay vì Bộ trưởng Bộ Tư pháp như trước.
- Hồ sơ yêu cầu công chứng có thể nộp trực tuyến, trực tiếp hoặc qua bưu chính; thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu được công nhận có thể được khai thác thay cho bản giấy.
- Giao dịch bất động sản vẫn được công chứng theo địa hạt tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở; Chính phủ sẽ quy định lộ trình công chứng bất động sản trên toàn quốc khi cơ sở dữ liệu được kết nối đầy đủ.
Đến hết ngày 31/12/2026, các quy định công chứng hiện hành vẫn áp dụng đầy đủ. Giấy tờ ký trước mốc này cần làm đúng yêu cầu hiện tại.
Di chúc có phải công chứng từ năm 2027 không?
Với phần lớn người dân, câu trả lời không thay đổi: di chúc không bắt buộc công chứng. Bộ luật Dân sự 2015 vẫn công nhận nhiều hình thức di chúc, gồm di chúc bằng văn bản không có người làm chứng (tự viết tay, ký tên – Điều 633), di chúc bằng văn bản có người làm chứng (Điều 634), di chúc có công chứng hoặc chứng thực. Một bản di chúc viết tay đúng điều kiện tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 vẫn có giá trị như di chúc công chứng.
Trường hợp ngoại lệ là di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc người không biết chữ. Khoản 3 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 đã yêu cầu loại di chúc này phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực. Điều 3 Luật Công chứng sau sửa đổi tiếp tục nêu đích danh loại di chúc này trong nhóm giao dịch phải công chứng. Ví dụ: người cha lớn tuổi bị liệt tay không tự ký được, hoặc người mẹ không biết đọc, biết viết, thì gia đình không nên để họ “điểm chỉ” vào một tờ giấy tự soạn ở nhà.
Dù không bắt buộc, công chứng di chúc vẫn là lựa chọn nên cân nhắc khi tài sản có giá trị lớn hoặc gia đình có nguy cơ tranh chấp, vì công chứng viên kiểm tra nhân thân, năng lực và sự tự nguyện của người lập di chúc. Bạn có thể xem thêm thủ tục công chứng di chúc tại văn phòng công chứng và phân tích di chúc viết tay không có công chứng có pháp lý không.
Văn bản thừa kế nhà đất vẫn phải công chứng hoặc chứng thực
Điều mà nhiều gia đình hiểu nhầm là “từ năm 2027 khai nhận, chia thừa kế nhà đất không cần công chứng nữa”. Thực tế không phải vậy. Điều 3 Luật Công chứng sau sửa đổi nêu rõ giao dịch phân chia di sản có đối tượng là bất động sản giữa cá nhân với nhau thuộc nhóm giao dịch phải công chứng.
Bên cạnh đó, các luật chuyên ngành vẫn giữ yêu cầu hình thức đối với giấy tờ thừa kế nhà đất:
- Văn bản về thừa kế quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật dân sự (điểm c khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai 2024).
- Văn bản thừa kế nhà ở được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật dân sự (khoản 3 Điều 164 Luật Nhà ở 2023).
Khoản 3 Điều 3 Luật Công chứng sau sửa đổi quy định: nếu luật chuyên ngành không bắt buộc công chứng đối với giao dịch thì thực hiện theo luật chuyên ngành. Vì vậy, ngoài công chứng, việc chứng thực tại cơ quan có thẩm quyền đối với văn bản thừa kế nhà đất nhiều khả năng vẫn được chấp nhận; khi làm hồ sơ cụ thể, bạn nên hỏi trước văn phòng đăng ký đất đai nơi có nhà đất. Bài viết thỏa thuận phân chia di sản thừa kế có bắt buộc công chứng không phân tích kỹ hơn về loại văn bản này.
Công chứng di chúc, từ chối nhận di sản không bị giới hạn theo tỉnh
Theo Điều 44 Luật Công chứng sau sửa đổi, công chứng viên chỉ được công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở. Tuy nhiên, luật giữ các ngoại lệ quan trọng với hồ sơ thừa kế:
- Di chúc.
- Văn bản từ chối nhận di sản.
- Văn bản ủy quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền về bất động sản.
- Việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các văn bản trên.
Ví dụ: bà A. sống tại TP.HCM, có nhà đất ở Đồng Nai, có thể công chứng di chúc tại một văn phòng công chứng ở TP.HCM. Người con đang sống ở Tây Ninh muốn từ chối nhận phần di sản là nhà đất ở TP.HCM cũng có thể công chứng văn bản từ chối ngay tại Tây Ninh. Riêng văn bản thỏa thuận phân chia di sản là nhà đất thì vẫn phải công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng trong tỉnh, thành phố nơi có nhà đất. Xem thêm: công chứng di chúc khi có tài sản ở nhiều nơi khác nhau.
Sáu giao dịch không còn bắt buộc công chứng gồm những gì?
Theo tổng hợp từ thông tin của cơ quan quản lý và báo chí pháp luật, sáu giao dịch được bỏ yêu cầu công chứng bắt buộc (vốn do các nghị định quy định) gồm:
- Văn bản ủy quyền của người đã xuất cảnh để người khác đứng tên mua nhà ở thuộc tài sản công.
- Hợp đồng chuyển nhượng hợp đồng kinh doanh bất động sản.
- Văn bản thỏa thuận góp vốn bằng quyền sử dụng đất của các đồng sở hữu.
- Văn bản ủy quyền giải quyết việc thi hành án khi người phải thi hành án đã xuất cảnh.
- Văn bản ủy quyền thực hiện quyền khiếu nại.
- Hợp đồng chuyển nhượng Văn phòng Thừa phát lại.
Có thể thấy, danh sách này không có di chúc, văn bản phân chia di sản, hợp đồng mua bán, tặng cho nhà đất giữa cá nhân. Những giao dịch quen thuộc nhất với người dân vẫn giữ yêu cầu công chứng hoặc chứng thực như hiện nay.
Người đang lập di chúc, khai nhận di sản nên làm gì?
- Không cần chờ sang năm 2027: luật mới không làm thủ tục di chúc, thừa kế nhà đất đơn giản hơn đến mức bỏ hẳn công chứng, nên việc trì hoãn chỉ kéo dài rủi ro.
- Di chúc cho cha mẹ cao tuổi: nếu người lập di chúc yếu, không tự viết, ký được hoặc không biết chữ, cần làm theo khoản 3 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 (có người làm chứng lập văn bản và công chứng hoặc chứng thực). Di chúc sai hình thức có nguy cơ bị tuyên vô hiệu khi có tranh chấp.
- Chuẩn bị giấy tờ đầy đủ: giấy tờ nhân thân, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ với người để lại di sản. Từ năm 2027, một số thông tin có thể được khai thác từ cơ sở dữ liệu, nhưng bạn vẫn nên mang đủ bản chính để tránh phải đi lại.
- Lưu ý thời hạn từ chối nhận di sản: việc từ chối phải lập thành văn bản và thể hiện trước thời điểm phân chia di sản (Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015). Xem thêm thủ tục từ chối nhận di sản thừa kế.
Câu hỏi thường gặp
Di chúc viết tay lập năm 2026 có phải công chứng lại sau 01/01/2027 không?
Không. Di chúc hợp pháp tại thời điểm lập vẫn giữ giá trị, luật mới không yêu cầu công chứng lại. Điều quan trọng là di chúc đáp ứng điều kiện tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 và hình thức phù hợp với tình trạng của người lập di chúc.
Từ năm 2027, chia thừa kế nhà đất có cần ra văn phòng công chứng không?
Có, trong đa số trường hợp. Văn bản phân chia di sản là bất động sản giữa các cá nhân vẫn thuộc nhóm phải công chứng theo Điều 3 Luật Công chứng sau sửa đổi; luật đất đai và nhà ở cho phép công chứng hoặc chứng thực. Thiếu bước này, hồ sơ đăng ký sang tên thường không được tiếp nhận.
Sống ở TP.HCM có công chứng di chúc về nhà đất ở Đồng Nai được không?
Được. Di chúc là ngoại lệ của quy tắc địa hạt tại Điều 44 Luật Công chứng, nên có thể công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng ở tỉnh, thành phố khác với nơi có nhà đất.
Giấy tờ ký trước 01/01/2027 áp dụng quy định nào?
Áp dụng quy định đang có hiệu lực tại thời điểm ký. Kể cả sáu giao dịch sắp được bỏ yêu cầu công chứng, nếu ký trước 01/01/2027 thì vẫn phải công chứng theo quy định hiện hành.
Luật sư hỗ trợ lập di chúc và khai nhận di sản
Luật Công chứng sửa đổi có hiệu lực từ 01/01/2027 không làm thay đổi bản chất: di chúc thông thường vẫn không bắt buộc công chứng, còn văn bản phân chia di sản nhà đất và di chúc của người hạn chế về thể chất, không biết chữ vẫn cần công chứng hoặc chứng thực. Đội ngũ luật sư VN-LAW.VN, do Luật sư Trần Duy Huy (Đoàn Luật sư TP Đồng Nai) phụ trách, hỗ trợ soạn thảo và rà soát di chúc, chuẩn bị hồ sơ khai nhận và giải quyết tranh chấp thừa kế tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Liên hệ hotline/Zalo 0369 15 15 15 hoặc đến văn phòng tại 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM để được trao đổi.









