Khi vợ hoặc chồng biệt tích trong thời gian dài, không có tin tức, người còn lại vẫn có quyền yêu cầu ly hôn để giải phóng bản thân khỏi ràng buộc hôn nhân không còn thực chất. Bài viết này hướng dẫn chi tiết về điều kiện, thủ tục ly hôn trong trường hợp đặc biệt này.
1. Cơ sở pháp lý
Theo khoản 2 Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn. Đây là căn cứ ly hôn đặc thù, không đòi hỏi phải chứng minh mâu thuẫn trầm trọng như các trường hợp thông thường khác.
2. Điều kiện để một người được tuyên bố mất tích
Theo quy định của Bộ luật Dân sự, một người có thể bị Tòa án tuyên bố mất tích khi:
- Biệt tích 02 năm liền trở lên, không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết;
- Đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định pháp luật tố tụng dân sự mà vẫn không có kết quả;
- Thời hạn 02 năm được tính từ ngày biết được tin tức cuối cùng về người đó; nếu không xác định được ngày có tin tức cuối cùng thì tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo tháng có tin tức cuối cùng, hoặc từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng nếu không xác định được tháng.
3. Hai bước cần thực hiện: Tuyên bố mất tích, sau đó ly hôn
Bước 1: Yêu cầu Tòa án tuyên bố mất tích
Vợ hoặc chồng (hoặc người có quyền, lợi ích liên quan) làm đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố người còn lại mất tích. Hồ sơ cần có:
- Đơn yêu cầu tuyên bố một người mất tích;
- Chứng cứ chứng minh người bị yêu cầu tuyên bố mất tích đã biệt tích 02 năm liền trở lên;
- Chứng cứ chứng minh đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo tìm kiếm (nếu người yêu cầu tự thực hiện trước khi nộp đơn);
- Bản kê khai tài sản của người bị yêu cầu tuyên bố mất tích (nếu có) và họ tên người quản lý tài sản đó.
Sau khi thụ lý, Tòa án ra quyết định thông báo tìm kiếm người bị yêu cầu tuyên bố mất tích, thông báo được đăng trên báo và Cổng thông tin điện tử của Tòa án trong thời hạn liên tục 04 tháng. Nếu hết thời hạn thông báo mà vẫn không có tin tức, Tòa án mở phiên họp xét đơn yêu cầu và ra quyết định tuyên bố người đó mất tích.
Bước 2: Yêu cầu ly hôn dựa trên quyết định tuyên bố mất tích
Sau khi có quyết định tuyên bố mất tích có hiệu lực pháp luật, vợ hoặc chồng có quyền nộp đơn khởi kiện ly hôn, kèm theo quyết định tuyên bố mất tích làm căn cứ. Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn theo thủ tục thông thường (thụ lý, xét xử vắng mặt bị đơn do bị đơn đã được tuyên bố mất tích).
4. Có thể gộp chung hai yêu cầu (tuyên bố mất tích và ly hôn) trong một vụ việc không?
Về nguyên tắc tố tụng, đây là hai loại yêu cầu khác nhau (yêu cầu tuyên bố mất tích là “việc dân sự”, ly hôn có tranh chấp là “vụ án dân sự”), thông thường cần thực hiện tuần tự: có quyết định tuyên bố mất tích trước, sau đó mới nộp đơn ly hôn dựa trên căn cứ đó. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nếu người yêu cầu vừa muốn tuyên bố mất tích vừa muốn ly hôn, có thể trao đổi cụ thể với Tòa án thụ lý để được hướng dẫn về trình tự phù hợp, tùy thực tiễn áp dụng tại từng địa phương.
5. Thời gian tổng thể để hoàn tất quy trình này
Do phải trải qua hai giai đoạn, thời gian tổng thể thường kéo dài hơn đáng kể so với ly hôn thông thường:
- Giai đoạn tuyên bố mất tích: tối thiểu khoảng 05-06 tháng (bao gồm 04 tháng thông báo tìm kiếm cộng thời gian thụ lý, xét đơn);
- Giai đoạn ly hôn sau khi có quyết định mất tích: khoảng 04-06 tháng theo thủ tục ly hôn đơn phương thông thường.
Tổng cộng, quy trình đầy đủ có thể mất từ 09 tháng đến hơn 01 năm.
Ly hôn đơn phương: Căn cứ, thủ tục và cách xử lý khi đối phương không hợp tác
6. Quyền lợi về tài sản, con cái được giải quyết thế nào?
Khi ly hôn với người bị tuyên bố mất tích, các vấn đề về tài sản chung và quyền nuôi con vẫn được Tòa án giải quyết theo nguyên tắc chung:
- Tài sản chung: được chia theo quy định pháp luật, phần tài sản của người mất tích sẽ do người quản lý tài sản (được chỉ định khi tuyên bố mất tích) tiếp tục quản lý hoặc xử lý theo quyết định của Tòa án;
- Quyền nuôi con: đương nhiên được giao cho người còn lại trực tiếp nuôi dưỡng do người kia đã mất tích, không thể thực hiện quyền, nghĩa vụ chăm sóc con.
7. Nếu sau này người mất tích trở về thì sao?
Nếu người đã bị tuyên bố mất tích trở về hoặc có tin tức xác thực còn sống, theo quy định pháp luật, người đó hoặc người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án hủy bỏ quyết định tuyên bố mất tích. Tuy nhiên, việc hủy quyết định tuyên bố mất tích không làm khôi phục lại quan hệ hôn nhân đã chấm dứt do bản án ly hôn đã có hiệu lực trước đó, quan hệ hôn nhân đã chấm dứt thì không thể tự động khôi phục, trừ khi hai bên đăng ký kết hôn lại theo thủ tục mới.
8. Luật sư hỗ trợ trong trường hợp đặc biệt này
Đây là một quy trình pháp lý phức tạp, đòi hỏi thực hiện đúng trình tự hai bước với nhiều yêu cầu về chứng cứ, thông báo theo quy định chặt chẽ. Luật sư ly hôn có kinh nghiệm sẽ giúp bạn:
- Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng cứ cho yêu cầu tuyên bố mất tích;
- Đại diện thực hiện các thủ tục thông báo tìm kiếm theo đúng quy định;
- Tiếp tục hỗ trợ thủ tục ly hôn sau khi có quyết định tuyên bố mất tích;
- Tư vấn về quyền lợi tài sản, quyền nuôi con trong suốt quá trình giải quyết.
Ngoài tình huống đặc biệt này, quá trình hòa giải tại Tòa án cũng là một bước quan trọng mà bất kỳ ai khởi kiện ly hôn đơn phương đều cần hiểu rõ. Tìm hiểu thêm trong bài viết hòa giải trong vụ án ly hôn đơn phương diễn ra như thế nào.
Xem thêm: Hòa giải trong vụ án ly hôn đơn phương diễn ra như thế nào?
Luật sư Ly hôn – Thuận tình, Đơn phương ly hôn, Giành quyền nuôi con và Chia tài sản
VN-LAW.VN do Luật sư Trần Duy Huy sáng lập. ĐẶC BIỆT GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP THỪA KẾ – DI CHÚC – ĐẤT ĐAI PHỨC TẠP:
- Đất đai – Bất động sản
- Thừa kế – Di chúc
- Hôn nhân – Gia đình
- Hình sự
Chúng tôi hỗ trợ khách hàng xác minh tính hợp pháp của quan hệ nuôi con nuôi, soạn thảo hồ sơ khai nhận di sản, và đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế. Liên hệ ngay để được tư vấn cụ thể.
Email: tvpl@vn-law.vn
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
